Giới thiệu
Hình ảnh Pandora và chiếc hộp (hoặc bình) của bà tiếp tục gây tò mò cho các tín hữu vì nó chạm tới những câu hỏi sâu xa mà Kinh Thánh cũng đề cập: cái ác và khổ đau từ đâu đến? Hậu quả của sự tò mò hay bất tuân của con người là gì? Có còn một tia hy vọng nào sau tai họa không? Các tín hữu cần thận trọng: Kinh Thánh không hoạt động như một cuốn từ điển giấc mơ gán các truyền thuyết hay hình ảnh mộng mơ cho những ý nghĩa cố định. Tuy nhiên, Thánh Kinh trình bày những mô thức biểu tượng và các phạm trù thần học — như Nguyên Phạm, phán xét, sự quan phòng và hy vọng — giúp các tín hữu hiểu các hình ảnh nổi bật theo một cách phù hợp với đức tin Cơ Đốc và chăm sóc mục vụ.
Biểu tượng Kinh Thánh trong Kinh Thánh
Khi các tín hữu suy ngẫm về một hình ảnh như chiếc bình của Pandora, một vài chủ đề Kinh Thánh nổi lên. Trước hết là chủ đề nguồn gốc: Kinh Thánh đặt nguồn gốc của ác trong một lựa chọn quyết định của con người đã làm gãy vỡ công trình tốt lành của Đức Chúa Trời và giải phóng những hậu quả lan tỏa. Thứ hai là mô típ “mở” hoặc bộc lộ: trong Thánh Kinh, các sự mở ra — dù là miệng, cuộn sách hay những con dấu — thường biểu thị việc bộc lộ ý muốn của Đức Chúa Trời hoặc sự khởi đầu của phán xét. Thứ ba là sự hiện diện của hy vọng giữa phán xét: Kinh Thánh kiên định rằng ngay cả nơi có tội và khổ đau xuất hiện, các mục đích cứu chuộc của Đức Chúa Trời và món quà hy vọng vẫn hoạt động.
Người nữ thấy trái của cây đó bộ ăn ngon, lại đẹp mắt và quí vì để mở trí khôn, bèn hái ăn, rồi trao cho chồng đứng gần mình, chồng cũng ăn nữa.
Cho nên, như bởi một người mà tội lỗi vào trong thế gian, lại bởi tội lỗi mà có sự chết, thì sự chết đã trải qua trên hết thảy mọi người như vậy, vì mọi người đều phạm tội.
Rồi tôi thấy trong tay hữu Ðấng ngồi trên ngôi một quyển sách viết cả trong lẫn ngoài, có đóng bảy cái ấn.
Chúng ta giữ điều trông cậy nầy như cái neo của linh hồn, vững vàng bền chặt, thấu vào phía trong màn,
Những đoạn này minh họa cách ngôn ngữ Kinh Thánh khung trách nhiệm con người, việc bộc lộ những thực tại ẩn giấu, và bản chất bền vững của hy vọng đặt nền tảng nơi Đức Chúa Trời hơn là trong tàn dư của truyền thuyết.
Những giấc mơ trong truyền thống Kinh Thánh
Nhân chứng Kinh Thánh xem giấc mơ như một trong nhiều cách Đức Chúa Trời tương tác với con người trong lịch sử cứu chuộc — đôi khi để cảnh báo, đôi khi để hướng dẫn, đôi khi để mặc khải. Đồng thời, Thánh Kinh dạy về sự phân định: không phải mọi giấc mơ đều là chân lý thần học, và các giấc mơ phải được thử nghiệm đối chiếu với mặc khải rõ ràng của Đức Chúa Trời trong Kinh Thánh và quyền tối cao của Đấng Christ trên Hội Thánh. Khiêm nhường, thử nghiệm chung, và quy phục Kinh Thánh là thái độ thích hợp cho các tín hữu nhận được những giấc mơ nổi bật hay gây bối rối.
Giô-sép có nằm chiêm bao, thuật lại cho các anh mình nghe; họ càng thêm ganh ghét nữa.
Song đang ngẫm nghĩ về việc ấy, thì thiên sứ của Chúa hiện đến cùng Giô-sép trong giấc chiêm bao, mà phán rằng: Hỡi Giô-sép, con cháu Ða-vít, ngươi chớ ngại lấy Ma-ri làm vợ, vì con mà người chịu thai đó là bởi Ðức Thánh Linh.
Những cách hiểu Kinh Thánh có thể có về giấc mơ
Dưới đây là vài khả thể thần học về cách một tín hữu Cơ Đốc có thể hiểu một giấc mơ gợi đến hình ảnh Pandora. Chúng được đưa ra như những khung diễn giải, không phải như sự tuyên bố rằng Đức Chúa Trời đang gửi một thông điệp cụ thể qua giấc mơ.
1. Tiếng vang tượng trưng của Nguyên Phạm và sự tò mò của con người
Một cách đọc hợp lý là hình ảnh hoạt động giống như bản tường thuật Kinh Thánh về vườn Êđen: một hành động của con người, được thúc đẩy bởi ham muốn hay tò mò, dẫn đến việc giải phóng điều hại vào thế giới. Theo cách hiểu này, giấc mơ dùng ngôn ngữ truyền thuyết để chỉ tới mức độ nghiêm trọng của sự bất tuân và những hậu quả thực sự phát sinh từ nó, nhắc nhở chúng ta về nhu cầu ăn năn và phó thác vào ân điển của Đức Chúa Trời.
Người nữ thấy trái của cây đó bộ ăn ngon, lại đẹp mắt và quí vì để mở trí khôn, bèn hái ăn, rồi trao cho chồng đứng gần mình, chồng cũng ăn nữa.
Cho nên, như bởi một người mà tội lỗi vào trong thế gian, lại bởi tội lỗi mà có sự chết, thì sự chết đã trải qua trên hết thảy mọi người như vậy, vì mọi người đều phạm tội.
2. Biểu tượng của hậu quả và trách nhiệm thần học
Việc mở chiếc bình có thể tượng trưng cho cách lựa chọn có những hệ quả công khai, mang tính cộng đồng. Thần học Kinh Thánh nhấn mạnh rằng tội không chỉ là điều riêng tư mà ảnh hưởng đến gia đình, cộng đồng và tạo vật. Nhìn theo cách này, giấc mơ mời gọi suy ngẫm về trách nhiệm, hình dạng đạo đức của các quyết định, và lời kêu gọi tìm sự phục hồi nơi có tổn hại hơn là giảm nhẹ hay biện minh cho nó.
18Vậy, như bởi chỉ một tội mà sự đoán phạt rải khắp hết thảy mọi người thể nào, thì bởi chỉ một việc công bình mà sự xưng công bình, là sự ban sự sống, cũng rải khắp cho mọi người thể ấy. 19Vì, như bởi sự không vâng phục của một người mà mọi người khác đều thành ra kẻ có tội, thì cũng một lẽ ấy, bởi sự vâng phục của một người mà mọi người khác sẽ đều thành ra công bình.
3. Sự căng thẳng giữa phán xét được bộc lộ và sự quan phòng của Đức Chúa Trời
Mô típ về những điều bị “giải phóng” hay “bộc lộ” trong truyền thuyết có thể tương ứng trong Thánh Kinh với cả những hậu quả được Đức Chúa Trời cho xảy ra và việc bộc lộ mầu nhiệm theo thời điểm của Ngài. Các tín hữu nên cẩn trọng không đọc hình ảnh như bằng chứng về một lực lượng vũ trụ ẩn giấu; thay vào đó nó có thể kịch hóa sự căng thẳng Kinh Thánh giữa phán xét vì tội và bàn tay tể trị của Đức Chúa Trời, Đấng cuối cùng làm cứu được lợi.
Tôi nhìn xem, khi Chiên Con mở ấn thứ nhứt trong bảy ấn thì tôi thấy một con trong bốn con sanh vật nói tiếng như sấm rằng: Hãy đến!
Vả, chúng ta biết rằng mọi sự hiệp lại làm ích cho kẻ yêu mến Ðức Chúa Trời, tức là cho kẻ được gọi theo ý muốn Ngài đã định.
4. Sự còn lại của “Hy vọng” như lời hứa mang tính Cơ Đốc
Trong truyện Pandora có một điều cuối cùng — hy vọng — còn lại. Các tín hữu có thể nghe thấy hình ảnh đó qua lăng kính sáng rõ hơn của Thánh Kinh: hy vọng không phải là một ý nghĩ mơ hồ phụ sau cùng mà là một thực tại được bảo đảm dựa trên sự phục sinh của Đấng Christ và chứng nhân của Thánh Linh. Nếu giấc mơ nhấn mạnh một hy vọng còn sót lại, điều đó có thể hữu ích mục vụ khi chuyển nó thành lời hứa Kinh Thánh về hy vọng vững vàng định hình ăn năn, chịu đựng và đức tin.
Chúng ta giữ điều trông cậy nầy như cái neo của linh hồn, vững vàng bền chặt, thấu vào phía trong màn,
Vả, sự trông cậy không làm cho hổ thẹn, vì sự yêu thương của Ðức Chúa Trời rải khắp trong lòng chúng ta bởi Ðức Thánh Linh đã được ban cho chúng ta.
5. Cảnh báo chống lại việc đánh giá cao kiến thức cấm đoán hay ẩn giấu
Một góc nhìn thần học khác xem giấc mơ như một lời cảnh báo: có những việc theo đuổi — đặc biệt là những việc tò mò về những điều Đức Chúa Trời không tỏ ra vì lợi ích của chúng ta — có thể dẫn đến tai hại. Thánh Kinh cảnh cáo chống lại khao khát những điều ẩn giấu có thể kéo chúng ta ra khỏi tin cậy nơi Đức Chúa Trời. Cách hiểu này nhấn mạnh vâng phục ý muốn đã được mặc khải của Đức Chúa Trời hơn là tìm kiếm quyền lực qua kiến thức bí mật.
Những sự bí mật thuộc về Giê-hô-va Ðức Chúa Trời chúng ta; song những sự bày tỏ thuộc về chúng ta, và con cháu chúng ta đời đời, để chúng ta làm theo mọi lời của luật pháp nầy.
Ví bằng chúng ta nói mình không có tội chi hết, ấy là chính chúng ta lừa dối mình, và lẽ thật không ở trong chúng ta.
Lưu ý: Một quan sát tối thiểu theo tâm lý học thế tục có thể gợi ý rằng giấc mơ biểu lộ lo âu, tò mò, hoặc những băn khoăn đạo đức chưa được giải quyết. Giải thích này có thể hữu ích về mặt lâm sàng nhưng nên được tách biệt khỏi diễn giải thần học và không được phép thay thế cho phân định dựa trên Kinh Thánh.
Suy ngẫm mục vụ và phân định
Khi một tín hữu có một giấc mơ nổi bật liên quan đến hình ảnh truyền thuyết, phản ứng mục vụ phải đoan trang và được hình thành bởi Kinh Thánh. Khởi đầu bằng lời cầu nguyện xin khôn ngoan, đọc Kinh Thánh để xem có chân lý liên quan nào soi sáng hình ảnh không, và tìm lời khuyên từ những tín hữu trưởng thành hay mục sư. Thử nghiệm các diễn giải bằng cách xem chúng có tôn cao Đấng Christ, tương thích với Kinh Thánh, và dẫn đến hành động trung tín — ăn năn, hòa giải, phục vụ và tin cậy — hơn là sợ hãi hay giật gân. Nếu giấc mơ khuấy lên tội lỗi hay sự hối thúc ăn năn, hãy theo đuổi xưng tội và phục hồi; nếu nó khuấy lên lo âu, thực hành những kỷ luật Kinh Thánh của cầu nguyện, suy ngẫm Kinh Thánh, và tín thác vào bình an của Thánh Linh.
Ví bằng trong anh em có kẻ kém khôn ngoan, hãy cầu xin Ðức Chúa Trời, là Ðấng ban cho mọi người cách rộng rãi, không trách móc ai, thì kẻ ấy sẽ được ban cho.
hãy xem xét mọi việc, điều chi lành thì giữ lấy.
Kết luận
Hình ảnh Pandora đặt ra những câu hỏi chính đáng cho các tín hữu về nguồn gốc của tội lỗi, hậu quả của lựa chọn con người, và chỗ đứng của hy vọng giữa khổ đau. Thay vì xem Kinh Thánh như một cuốn từ điển giấc mơ, diễn giải Cơ Đốc đặt các hình ảnh như vậy trong các phạm trù Kinh Thánh: Nguyên Phạm, việc bộc lộ và phán xét, sự quan phòng của Đức Chúa Trời, và hy vọng được bảo đảm của phúc âm. Sự khôn ngoan mục vụ kêu gọi phân định trong lời cầu nguyện, suy ngẫm dựa trên Kinh Thánh, và thử nghiệm trong cộng đồng để bất cứ diễn giải nào cũng hướng các tín hữu trở lại ăn năn, tin cậy nơi Đấng Christ, và công trình cứu chuộc tích cực của tình yêu Đức Chúa Trời.