Giới thiệu
Ngà voi như một hình ảnh trong giấc mơ tự nhiên thu hút sự chú ý của người Kitô hữu vì nó mang những liên hệ mạnh mẽ trong Kinh thánh: sự xa hoa, tay nghề thủ công, thương mại và huy hoàng vương quyền. Khi ai đó mơ thấy ngà voi, dễ bị cám dỗ để tìm một ý nghĩa có sẵn. Cần nhớ rằng Kinh thánh không phải là một cuốn từ điển giấc mơ phổ quát. Tuy nhiên, Thánh Kinh cung cấp những khung biểu tượng và những phạm trù thần học giúp người Kitô hữu giải thích các hình ảnh theo những cách trung thành với Kinh thánh và với đời sống Hội thánh. Việc diễn giải biểu tượng theo Kinh thánh tiến hành bằng cách xem các biểu tượng ấy hoạt động như thế nào trong Thánh Kinh, những chủ đề thần học nào chúng thường đi kèm, và sự khôn ngoan mục vụ của Hội thánh đã phân định tiếng nói của Thiên Chúa ra sao trong lịch sử.
Biểu tượng Kinh thánh trong Kinh Thánh
Trong Cựu Ước ngà voi xuất hiện trong bối cảnh đồ nội thất hoàng gia, tay nghề tinh xảo và thương mại quốc tế. Những công dụng này nêu bật một số chủ đề thần học lặp lại: vẻ đẹp và trật tự như phản ánh sự sáng tạo của Thiên Chúa; của cải và sự trao đổi toàn cầu của hàng hóa; và ranh giới mong manh giữa phước lành và cám dỗ.
Một trong những sử dụng rõ ràng nhất của ngà voi trong Cựu Ước là trong mô tả ngai vàng của Solomon, một biểu tượng của phẩm giá vương quyền và các nguồn lực phi thường dâng hiến cho triều đình David.
18Vua cũng làm một cái ngai lớn bằng ngà, bọc vàng ròng. 19Ngai này có sáu nấc; thân cao ngai phía sau thì tròn; mỗi phía ngai có thanh nâng tay, và hai con sư tử đứng kề. 20Lại có mười hai con khác đứng trên sáu nấc, nơi hữu và tả: chẳng có nước nào làm ngai giống như vậy.
Sử ký đưa ra một thuật lại song song củng cố sự huy hoàng của ngai như một phần của sự khôn ngoan của Solomon và là kết quả hiển hiện của phước lành Thiên Chúa trong những năm đầu của triều đại ông.
17Vua cũng làm một cái ngai lớn bằng ngà, và bọc vàng ròng; 18cái ngai có sáu nấc lên, và một cái bệ bằng vàng liền với cái ngai; cũng có thanh nâng tay bên này và bên kia của chỗ ngồi, gần thanh nâng tay có hai con sư tử. 19Lại có mười hai con sư tử đứng trên sáu nấc, bên hữu và bên tả: chẳng có nước nào làm ngai giống như vậy.
Ngà voi cũng xuất hiện trong các mô tả tiên tri về thương mại quốc tế, nơi các thành phố như Tyre được ca ngợi—và sau đó chịu phán xét—vì dính líu vào hàng xa xỉ, kể cả ngà voi, điều đã biến họ thành những nhân tố trung tâm trong thương mại Địa Trung Hải.
Vì tay mầy chế tạo rất nhiều, nên Sy-ri buôn bán với mầy, và lấy bích ngọc, vải điều, đồ thêu, vải gai mịn, san hô, hồng ngọc mà đổi hàng của mầy.
Ngoài vai trò như dấu hiệu của của cải, Kinh thánh cũng đánh giá cao nghề nghệp có kỹ năng. Thiên Chúa ban cho thợ thuyền khôn ngoan và khéo léo để chế tạo những đồ vật làm đẹp cho thờ phượng và đời sống thường nhật, một ý tưởng được nhấn mạnh trong những đoạn văn nêu tên và chúc phúc cho những nghệ nhân có ân tứ.
1Ðức Giê-hô-va phán cùng Môi-se nữa rằng: 2Nầy, ta đã kêu tên Bết-sa-lê-ên, con trai của U-ri, cháu của Hu-rơ, trong chi phái Giu-đa. 3Ta đã làm cho người đầy dẫy Thần của Ðức Chúa Trời, sự khôn ngoan, sự thông sáng, và sự hiểu biết để làm mọi thứ nghề thợ, 4đặng bày ra và chế tạo đồ vàng, bạc và đồng, 5đặng khác và khảm ngọc, đẽo gỗ và làm được mọi thứ nghề thợ. 6Ðây, ta lại cho một người phụ việc, tên là Ô-hô-li-áp, con trai của A-hi-sa-mạc, trong chi phái Ðan. Ta cũng đã ban sự thông minh cho mọi người tài năng, hầu cho họ làm các việc ta đã phán dặn ngươi,
Tổng hợp lại, những cách dùng này mời gọi một suy tư thần học thận trọng: ngà voi có thể biểu thị vẻ đẹp và kỹ năng do Thiên Chúa ban, phước lành và địa vị hữu hình, cũng như những nguy cơ đạo đức đi kèm với thịnh vượng lớn.
Những giấc mơ trong truyền thống Kinh thánh
Kinh thánh coi giấc mơ là một trong nhiều phương cách Thiên Chúa đã giao tiếp với con người, đồng thời khuyến cáo sự thận trọng và phân định. Những giấc mơ trong Thánh Kinh rất đa dạng: có giấc mơ là phương tiện mặc khải thần linh, có giấc mơ là trải nghiệm đời thường của con người, và có giấc mơ mơ hồ cần được giải thích.
Những giấc mơ của Giuse trong Sáng thế cho thấy cách hình ảnh trong mơ có thể mang ý nghĩa mà sau này được làm sáng tỏ bởi các diễn biến thực tế.
5Giô-sép có nằm chiêm bao, thuật lại cho các anh mình nghe; họ càng thêm ganh ghét nữa. 6Người nói rằng: Tôi có điềm chiêm bao, xin các anh hãy nghe tôi thuật: 7Chúng ta đương ở ngoài đồng bó lúa, nầy bó lúa tôi đứng dựng lên, còn bó lúa của các anh đều đến ở chung quanh, sấp mình xuống trước bó lúa tôi. 8Các anh người bèn đáp rằng: Vậy, mầy sẽ cai trị chúng ta sao? mầy sẽ hành-quyền trên chúng ta sao? Họ càng ganh ghét hơn nữa, vì điềm chiêm bao và lời nói của chàng. 9Giô-sép lại nằm chiêm bao nữa, thuật cùng các anh mình rằng: Tôi còn một điềm chiêm bao nữa: Nầy mặt trời, mặt trăng, và mười một ngôi sao đều sấp mình xuống trước mặt tôi! 10Chàng thuật chiêm bao đó lại cho cha và các anh mình nghe; nhưng cha chàng quở mà hỏi rằng: Ðiềm chiêm bao của mầy đó có nghĩa chi? Có phải tao, mẹ, và các anh mầy đều phải đến sấp mình xuống đất trước mặt mầy chăng? 11Các anh lấy làm ganh ghét chàng; còn cha lại ghi nhớ lấy điều đó.
Sự can dự của Daniel và của Giuse với những giấc mơ của các vua minh họa một khuôn mẫu giải thích: giấc mơ thường đòi hỏi sự giải thích cẩn trọng, đặt Thiên Chúa vào trung tâm và không tự mang quyền uy tự động nếu không có sự xác nhận của Thiên Chúa.
Cùng lúc đó, Thánh Kinh cảnh báo người đọc hãy đem bất kỳ tuyên bố mặc khải nào—kể cả giấc mơ—để dưới quyền của Lời Chúa và phân định cộng đồng hơn là đặt niềm tin vào sự chắc chắn cá nhân.
Sau đó, ta sẽ đổ Thần ta trên các loài xác thịt; con trai và con gái các ngươi sẽ nói tiên tri; những người già cả các ngươi sẽ thấy chiêm bao, những kẻ trai trẻ các ngươi sẽ xem sự hiện thấy.
Những ví dụ này thiết lập một lưới mục vụ: chú ý đến giấc mơ, nhưng thử nghiệm chúng trong cầu nguyện với Kinh thánh, sự khiêm nhường, và khôn ngoan của những bạn đồng hành trung tín.
Các cách hiểu Kinh thánh có thể có về giấc mơ
Dưới đây là vài khả thể thần học về ý nghĩa giấc mơ thấy ngà voi. Chúng được trình bày như các lựa chọn diễn giải rút ra từ cách Thánh Kinh dùng ngà voi và các chủ đề liên quan; không phải là khẳng định rằng Thiên Chúa đã đưa một thông điệp cụ thể.
1) Dấu hiệu về vẻ đẹp, năng khiếu và sáng tạo của Thiên Chúa
Ngà voi trong triều đình Solomon gắn với nghệ thuật phi thường và vẻ đẹp. Một giấc mơ có hình ảnh ngà voi có thể mang tính biểu tượng chỉ ra ơn ban của Thiên Chúa về cảm thẩm mỹ, sự xuất sắc trong nghề nghiệp, hoặc một mùa mà vẻ đẹp và trật tự được nhấn mạnh trong đời người. Sự khẳng định của Kinh thánh về nghề nghệp gợi ý rằng hình ảnh như vậy có thể là một lời mời để quản lý và phát triển những kỹ năng Thiên Chúa đã ban.
18Vua cũng làm một cái ngai lớn bằng ngà, bọc vàng ròng. 19Ngai này có sáu nấc; thân cao ngai phía sau thì tròn; mỗi phía ngai có thanh nâng tay, và hai con sư tử đứng kề. 20Lại có mười hai con khác đứng trên sáu nấc, nơi hữu và tả: chẳng có nước nào làm ngai giống như vậy.
1Ðức Giê-hô-va phán cùng Môi-se nữa rằng: 2Nầy, ta đã kêu tên Bết-sa-lê-ên, con trai của U-ri, cháu của Hu-rơ, trong chi phái Giu-đa. 3Ta đã làm cho người đầy dẫy Thần của Ðức Chúa Trời, sự khôn ngoan, sự thông sáng, và sự hiểu biết để làm mọi thứ nghề thợ, 4đặng bày ra và chế tạo đồ vàng, bạc và đồng, 5đặng khác và khảm ngọc, đẽo gỗ và làm được mọi thứ nghề thợ. 6Ðây, ta lại cho một người phụ việc, tên là Ô-hô-li-áp, con trai của A-hi-sa-mạc, trong chi phái Ðan. Ta cũng đã ban sự thông minh cho mọi người tài năng, hầu cho họ làm các việc ta đã phán dặn ngươi,
2) Biểu tượng của phước lành và sự cung cấp
Bởi vì ngà voi liên hệ với hàng hóa quý giá và sự cung cấp của hoàng gia trong các tường thuật Kinh thánh, một giấc mơ có thể được hiểu—một cách dự bị—là phản ánh lòng biết ơn vì những phước vật vật chất của Thiên Chúa hoặc một mùa mà các nguồn lực đang được quản lý cho những mục đích tốt. Diễn giải theo hướng này nên đi kèm với việc chú ý xem giấc mơ có hướng người mơ đến lòng tạ ơn và sự hào phóng hay không.
17Vua cũng làm một cái ngai lớn bằng ngà, và bọc vàng ròng; 18cái ngai có sáu nấc lên, và một cái bệ bằng vàng liền với cái ngai; cũng có thanh nâng tay bên này và bên kia của chỗ ngồi, gần thanh nâng tay có hai con sư tử. 19Lại có mười hai con sư tử đứng trên sáu nấc, bên hữu và bên tả: chẳng có nước nào làm ngai giống như vậy.
3) Cảnh báo về của cải, kiêu căng hoặc đặt niềm tin sai chỗ
Thánh Kinh liên tục cảnh báo rằng của cải và vẻ hào nhoáng có thể làm chai lì lòng người hoặc trở thành thần tượng. Cùng hình ảnh ăn mừng vẻ đẹp và thịnh vượng cũng có thể hoạt động như một lời cảnh báo: giấc mơ thấy ngà voi có thể mời gọi nội tâm kiểm điểm về những bám víu vào địa vị, tiện nghi hoặc danh tiếng. Các tường thuật Kinh thánh có những câu chuyện nơi sự huy hoàng vương quyền bị tiếp nối bởi thất bại tâm linh, vì vậy bất kỳ cách hiểu nào như vậy nên mang tính khiêm tốn và mục vụ hơn là hốt hoảng.
Vì tay mầy chế tạo rất nhiều, nên Sy-ri buôn bán với mầy, và lấy bích ngọc, vải điều, đồ thêu, vải gai mịn, san hô, hồng ngọc mà đổi hàng của mầy.
1Ngoài con gái của Pha-ra-ôn, vua Sa-lô-môn lại còn thương mến nhiều người nữ của dân ngoại; tức là người nữ Mô-áp, Am-môn, Ê-đôm, Si-đôn, và Hê-tít. 2Chúng nó thuộc về các dân tộc mà Ðức Giê-hô-va có phán với dân Y-sơ-ra-ên rằng: Các ngươi và chúng nó chớ đi lại giao thông với nhau; vì chúng nó hẳn sẽ quyến dụ lòng các ngươi hướng theo các thần chúng nó. Sa-lô-môn tríu mến những người nữ ấy. 3Người có bảy trăm hoàng hậu, và ba trăm cung nữ; chúng nó bèn làm cho người trở lòng. 4Trong buổi già yếu, các hoàng hậu của Sa-lô-môn dụ lòng người đi theo các thần khác: Ðối cùng Giê-hô-va Ðức Chúa Trời mình, lòng người chẳng trọn lành như thể lòng của Ða-vít, là cha người. 5Vì Sa-lô-môn cúng thờ Át-tạt-tê, nữ thần của dân Si-đôn, và thần Minh-côm, là thần đáng gớm ghiếc của dân Am-môn. 6Như vậy, Sa-lô-môn làm điều ác trước mặt Ðức Giê-hô-va, chẳng vâng theo Ðức Giê-hô-va cách trọn lành như Ða-vít, cha người, đã làm. 7Bấy giờ, Sa-lô-môn lại xây cất tại trên núi đối ngang Giê-ru-sa-lem, một nơi cao cho Kê-móc, vật đáng gớm ghiếc của dân Mô-áp, và cho Mo-lóc, vật đáng gớm ghiếc của dân Am-môn. 8Vua cũng làm như vậy cho hết thảy các hoàng hậu ngoại của mình, xông hương và tế lễ cho thần của chúng nó. 9Ðức Giê-hô-va nổi giận cùng Sa-lô-môn, bởi vì lòng người trở bỏ Giê-hô-va Ðức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên, là Ðấng đã hai lần hiện đến cùng người, 10phán bảo người rằng chớ theo các thần khác; nhưng người không vâng theo lịnh của Ðức Giê-hô-va. 11Ðức Giê-hô-va phán với Sa-lô-môn rằng: Bởi vì ngươi đã làm điều này, không giữ giao ước và luật pháp ta truyền cho ngươi, nên ta chắc sẽ đoạt lấy nước khỏi ngươi, cho kẻ tôi tớ ngươi. 12Song vì cớ Ða-vít, cha ngươi, ta sẽ chẳng làm điều đó trong đời ngươi. Ta sẽ đoạt lấy nước khỏi tay con trai ngươi. 13Lại ta chẳng đoạt lấy cả nước khỏi nó; song vì cớ Ða-vít, đầy tớ ta và vì cớ Giê-ru-sa-lem mà ta đã chọn, ta sẽ để lại một chi phái cho con trai ngươi.
4) Lời gọi về quản trị và trách nhiệm đạo đức
Bởi vì ngà voi trong Thánh Kinh thường xuất hiện trong bối cảnh thương mại và trao đổi quốc tế, mơ thấy ngà voi có thể nêu lên những câu hỏi về cách sử dụng tài nguyên. Về mặt thần học, hình ảnh này có thể kêu gọi người Kitô hữu cân nhắc việc quản linh: Liệu các ân tứ vật chất có được dùng cho thờ phượng, công lý và phục vụ, hay chúng tập trung vào sự nuông chiều bản thân? Cách hiểu này chỉ hướng vào việc làm môn đệ cụ thể hơn là mặc khải suy đoán.
Vì tay mầy chế tạo rất nhiều, nên Sy-ri buôn bán với mầy, và lấy bích ngọc, vải điều, đồ thêu, vải gai mịn, san hô, hồng ngọc mà đổi hàng của mầy.
Suy ngẫm mục vụ và phân định
Khi một tín hữu mơ thấy ngà voi, lộ trình mục vụ cần khiêm nhường và đặt Kinh thánh làm trung tâm. Các bước được khuyến nghị gồm suy nguyện trong cầu nguyện, hỏi xem hình ảnh ấy phù hợp như thế nào với giáo huấn Kinh thánh về vẻ đẹp, của cải, quản trị và thờ ngẫu tượng; đọc các đoạn Kinh thánh liên quan; và tìm sự khuyên nhủ từ một mục sư đáng tin cậy hoặc một tín hữu trưởng thành. Giấc mơ có thể phản ánh những ấn tượng đời thường—công việc, nghệ thuật, các cuộc trò chuyện gần đây—vì vậy hãy lưu ý những khả năng đó mà không nên biến chúng thành chìa khóa giải thích chủ yếu.
Nếu giấc mơ khơi lên sự thức tỉnh về tội, hãy theo đuổi ăn năn và hòa giải. Nếu nó khơi lên lòng biết ơn, dâng lời tạ ơn. Nếu nó gợi lên câu hỏi về tài nguyên, hãy suy xét những hành động cụ thể về quản trị và lòng hào phóng. Trên hết, tránh biến một giấc mơ thành một lời tiên tri quyết định: hãy thử mọi ấn tượng bằng Kinh thánh và sự phân định của thân thể Đấng Christ.
Ghi chú ngắn gọn, tối thiểu về nguyên nhân tâm lý: giấc mơ đôi khi xử lý những trải nghiệm hoặc lo lắng hàng ngày. Nhận xét này có thể được cân nhắc cùng với suy tư thần học nhưng không nên thay thế phân định thiêng liêng.
Kết luận
Ngà voi như một hình ảnh trong giấc mơ hướng người Kitô hữu đến một cụm chủ đề Kinh thánh: vẻ đẹp và kỹ năng Thiên Chúa ban, phước lành và của cải hiển hiện, thực tế của thương mại quốc tế trong thế giới cổ đại, và mối nguy muôn thuở mà của cải và huy hoàng đặt lên linh hồn. Thánh Kinh không đưa ra một bộ mã thống nhất duy nhất cho các hình ảnh trong giấc mơ, nhưng nó cung cấp những mô hình—các bản văn và nguyên tắc thần học—giúp diễn giải các hình ảnh đó một cách cầu nguyện. Người Kitô hữu được khuyến khích thử nghiệm các ấn tượng dựa trên Kinh thánh, tìm lời khuyên khôn ngoan, hành xử khiêm nhường, và đáp trả bằng những việc cụ thể—ăn năn, tạ ơn, quản trị—phù hợp với tin mừng thay vì tìm kiếm những chắc chắn giật gân.