Giới thiệu
Những giấc mơ về việc nhận một thông điệp thường tự nhiên thu hút sự chú ý của người Kitô hữu. Từ khai nguyên của Kinh Thánh, giấc mơ là một trong những cách con người mô tả những cuộc gặp gỡ đầy ý nghĩa dường như đến từ bên ngoài đời thức bình thường. Đồng thời, Kinh Thánh không phải là một cuốn từ điển giấc mơ gán một ý nghĩa cố định cho mọi hình ảnh thông thường. Thay vào đó, Kinh Thánh cung cấp các mô thức và các phạm trù thần học để giúp Kitô hữu diễn giải những trải nghiệm như vậy một cách thận trọng: giấc mơ có thể là phương tiện mặc khải của Thiên Chúa, lời cảnh báo, thúc giục đạo đức, hoặc chỉ đơn giản là hoạt động của một tâm trí đã sa ngã. Mọi cách giải thích phải được đo lường với toàn bộ lời dạy của Đức Chúa Trời, thử thách trong cộng đồng, và giữ lấy với thái độ khiêm nhường.
Biểu tượng Kinh Thánh trong Kinh Thánh
Trong Kinh Thánh, biểu tượng cơ bản của “một thông điệp trong giấc mơ” mang theo vài sợi chỉ thần học nhất quán. Đôi khi giấc mơ hoạt động như những kênh hướng dẫn và mặc khải thần thánh, như khi Thiên Chúa bộc lộ một kế hoạch, ban chỉ dẫn, hoặc chuẩn bị một tôi tớ cho chức vụ tương lai. Giấc mơ cũng có thể là phương tiện qua đó Thiên Chúa truyền đạt sự thật uốn nắn cho những người kiêu ngạo hoặc bối rối. Mặt khác, giấc mơ không phải lúc nào cũng có thẩm quyền vốn có; lời chứng Kinh Thánh nhận biết rằng giấc mơ có thể cần được giải nghĩa và phân biệt, và có thể bị lạm dụng bởi những kẻ dạy dỗ sai lầm.
Một số văn bản tường thuật và tiên tri trình bày những mô thức này. Giấc mơ của Gia-cốp về một chiếc thang cùng lời hứa kèm theo mô hình hóa sự an ủi thần linh tại một khoảnh khắc trọng yếu. Những giấc mơ ban đầu của Giu-se báo hiệu các mục đích chủ quyền của Thiên Chúa, và Giu-se ở Ai Cập sau này với khả năng giải mộng cho thấy Thiên Chúa có thể dùng ngôn ngữ giấc mơ để ban sự khôn ngoan cứu rỗi trong thời gian khủng hoảng. Các vua như Sa-lô-môn nhận được những giấc mơ qua đó Thiên Chúa ban cho sự khôn ngoan. Các sách tiên tri cũng nói về một thời kỳ khi Thiên Chúa sẽ đổ ra giấc mơ và thị kiến trên dân Ngài như một phần của phước lành hậu tận thế.
10Gia-cốp từ Bê -e-Sê-ba đi đến Cha-ran, 11tới một chỗ kia, mặt trời đã khuất, thì qua đêm tại đó. Người lấy một hòn đá làm gối đầu, và nằm ngủ tại đó; 12bèn chiêm bao thấy một cái thang bắc từ dưới đất, đầu đến tận trời, các thiên sứ của Ðức Chúa Trời đi lên xuống trên thang đó. 13Nầy, Ðức Giê-hô-va ngự trên đầu thang mà phán rằng: Ta là Ðức Chúa Trời của Áp-ra-ham, tổ phụ ngươi, cùng là Ðức Chúa Trời của Y-sác. Ta sẽ cho ngươi và dòng dõi ngươi đất mà ngươi đương nằm ngủ đây. 14Dòng dõi ngươi sẽ đông như cát bụi trên mặt đất, tràn ra đến đông tây nam bắc, và các chi họ thế gian sẽ nhờ ngươi và dòng dõi ngươi mà được phước. 15Nầy, ta ở cùng ngươi, ngươi đi đâu, sẽ theo gìn giữ đó, và đem ngươi về xứ nầy; vì ta không bao giờ bỏ ngươi cho đến khi ta làm xong những điều ta đã hứa cùng ngươi. 16Gia-cốp thức giấc, nói rằng: Thật Ðức Giê-hô-va hiện có trong nơi đây mà tôi không biết! 17Người bắt sợ và nói rằng: Chốn nầy đáng kinh khủng thay thật là đền Ðức Chúa Trời, thật là cửa của trời!
5Giô-sép có nằm chiêm bao, thuật lại cho các anh mình nghe; họ càng thêm ganh ghét nữa. 6Người nói rằng: Tôi có điềm chiêm bao, xin các anh hãy nghe tôi thuật: 7Chúng ta đương ở ngoài đồng bó lúa, nầy bó lúa tôi đứng dựng lên, còn bó lúa của các anh đều đến ở chung quanh, sấp mình xuống trước bó lúa tôi. 8Các anh người bèn đáp rằng: Vậy, mầy sẽ cai trị chúng ta sao? mầy sẽ hành-quyền trên chúng ta sao? Họ càng ganh ghét hơn nữa, vì điềm chiêm bao và lời nói của chàng. 9Giô-sép lại nằm chiêm bao nữa, thuật cùng các anh mình rằng: Tôi còn một điềm chiêm bao nữa: Nầy mặt trời, mặt trăng, và mười một ngôi sao đều sấp mình xuống trước mặt tôi! 10Chàng thuật chiêm bao đó lại cho cha và các anh mình nghe; nhưng cha chàng quở mà hỏi rằng: Ðiềm chiêm bao của mầy đó có nghĩa chi? Có phải tao, mẹ, và các anh mầy đều phải đến sấp mình xuống đất trước mặt mầy chăng? 11Các anh lấy làm ganh ghét chàng; còn cha lại ghi nhớ lấy điều đó.
Tại Ga-ba-ôn, lúc ban đêm, Ðức Giê-hô-va hiện đến cùng Sa-lô-môn trong cơn chiêm bao, và phán với người rằng: Hãy xin điều gì ngươi muốn ta ban cho ngươi.
Sau đó, ta sẽ đổ Thần ta trên các loài xác thịt; con trai và con gái các ngươi sẽ nói tiên tri; những người già cả các ngươi sẽ thấy chiêm bao, những kẻ trai trẻ các ngươi sẽ xem sự hiện thấy.
Những giấc mơ trong truyền thống Kinh Thánh
Kinh Thánh đối xử với giấc mơ vừa mở lòng vừa thận trọng. Sách Dân số trình bày sự phân biệt của chính Thiên Chúa giữa những giấc mơ thông thường và lời nói đặc thù của một tiên tri; trong Tân Ước, Kitô hữu được khuyên thử nghiệm các trải nghiệm tâm linh thay vì chấp nhận chúng một cách thái quá. Trong Kinh Thánh, giấc mơ thường cần được giải thích; ý nghĩa không phải lúc nào cũng rõ ràng đối với người mơ. Cộng đồng đức tin, Kinh Thánh, và sự hướng dẫn đang hoạt động của Chúa Thánh Linh cung cấp bối cảnh cho việc phân định có trách nhiệm.
Ngài phán cùng hai người rằng: Hãy nghe rõ lời ta. Nếu trong các ngươi có một tiên tri nào, ta là Ðức Giê-hô-va sẽ hiện ra cùng người trong sự hiện thấy, và nói với người trong cơn chiêm bao.
Hỡi kẻ rất yêu dấu, chớ tin cậy mọi thần, nhưng hãy thử cho biết các thần có phải đến bởi Ðức Chúa Trời chăng; vì có nhiều tiên tri giả đã hiện ra trong thiên hạ.
Những cách diễn giải Kinh Thánh có thể của giấc mơ
Dưới đây là vài khả thể thần học — được trình bày như các lựa chọn diễn giải hơn là khẳng định về một giấc mơ cụ thể.
Sự hướng dẫn hoặc cảnh báo thần thánh
Một cách đọc có căn cứ Kinh Thánh là Thiên Chúa đôi khi dùng giấc mơ để hướng dẫn dân Ngài trong những quyết định cụ thể hoặc để cảnh báo họ về nguy hiểm. Tân Ước kể lại cách Giu-se, người chồng của Ma-ri, nhận được các giấc mơ chỉ dẫn ông lấy Ma-ri làm vợ, chạy sang Ai Cập, và sau này trở về Ít-ra-en — những trường hợp trong đó quan phòng của Thiên Chúa dùng giấc mơ để bảo vệ và dẫn dắt gia đình của Đấng Mêsia. Khi một giấc mơ phù hợp với Kinh Thánh, dẫn đến vâng lời trong tình yêu, và được xác nhận qua cầu nguyện và cố vấn, thì có thể hiểu hợp lý rằng đó là một kênh hướng dẫn của Thiên Chúa.
Song đang ngẫm nghĩ về việc ấy, thì thiên sứ của Chúa hiện đến cùng Giô-sép trong giấc chiêm bao, mà phán rằng: Hỡi Giô-sép, con cháu Ða-vít, ngươi chớ ngại lấy Ma-ri làm vợ, vì con mà người chịu thai đó là bởi Ðức Thánh Linh.
Sau khi mấy thầy đó đi rồi, có một thiên sứ của Chúa hiện đến cùng Giô-sép trong chiêm bao, mà truyền rằng: Hãy chờ dậy, đem con trẻ và mẹ Ngài trốn qua nước Ê-díp-tô, rồi cứ ở đó cho tới chừng nào ta bảo ngươi; vì vua Hê-rốt sẽ kiếm con trẻ ấy mà giết.
Mặc khải cần được giải thích
Kinh Thánh cho thấy giấc mơ có thể chứa nội dung tượng trưng cần được giải thích. Giu-se người Ai Cập và tiên tri Đa-ni-ên minh chứng rằng Thiên Chúa có thể ban cả giấc mơ lẫn sự giải thích nó để thực hiện sự cai quản có khôn ngoan hoặc để bộc lộ mục đích tương lai. Nếu một giấc mơ có vẻ mang tính biểu tượng, việc tìm kiếm một cách giải thích được trang bị bởi Kinh Thánh — dựa trên khung tường thuật và thần học của Kinh Thánh — là thích hợp. Mục tiêu không phải là giải mật huyền bí mà là phân định xem giấc mơ phù hợp ra sao trong chân lý đã được mặc khải của Thiên Chúa.
Sự thúc giục xét mình đạo đức hoặc tâm linh
Đôi khi một thông điệp trong giấc mơ hoạt động như một lương tâm hoặc một lời triệu gọi ăn năn. Những giấc mơ khơi lên sự ăn năn về tội, kêu gọi hòa giải, hoặc khích lệ sự phó thác khiêm nhường nơi Chúa nên được cân nhắc dưới ánh gọi của Đấng Ki-tô về sự ăn năn và đời sống mới. Những giấc mơ như vậy có thể trở thành dụng cụ mục vụ: chúng có thể mở ra cánh cửa cho cầu nguyện mới, xưng tội, và hòa giải mà không hàm ý một mặc khải công khai mới.
Những giấc mơ lừa dối hoặc gây hiểu lầm
Kinh Thánh cũng cảnh báo rằng giấc mơ không phải lúc nào cũng đến từ Thiên Chúa. Deutơrônôm ghi cảnh giác cộng đồng trước các tiên tri hoặc kẻ mơ mộng dụ dỗ dân theo các thần khác; giấc mơ có thể bị thao tác hoặc làm sai lạc khi tách rời khỏi trung tín giao ước. Do đó, một giấc mơ khuyên chống lại mệnh lệnh của Thiên Chúa, thúc đẩy sợ hãi hoặc thờ tượng, hoặc mâu thuẫn rõ rệt với giáo huấn Kinh Thánh phải bị bác bỏ.
1Nếu giữa ngươi có nổi lên một tiên tri hay là một kẻ hay chiêm bao làm cho ngươi một dấu kỳ hoặc phép lạ, 2nếu dấu kỳ hoặc phép lạ nầy mà người đã nói với ngươi được ứng nghiệm, và người có nói rằng: Ta hãy đi theo hầu việc các thần khác mà ngươi chẳng hề biết, 3thì chớ nghe lời của tiên tri hay là kẻ chiêm bao ấy, vì Giê-hô-va Ðức Chúa Trời các ngươi thử các ngươi, đặng biết các ngươi có hết lòng hết ý kính mến Giê-hô-va Ðức Chúa Trời của các ngươi chăng.
20chớ khinh dể các lời tiên tri; 21hãy xem xét mọi việc, điều chi lành thì giữ lấy.
Những cân nhắc lâm sàng hoặc tâm lý tối thiểu (ngắn gọn và riêng biệt)
Mặc dù trọng tâm ở đây là thần học, cũng hợp lý khi ngắn gọn thừa nhận rằng Kinh Thánh không phủ nhận rằng tâm trí và thân xác có những quá trình tự nhiên. Giấc ngủ, ký ức, căng thẳng, và những trải nghiệm gần đây có thể định hình nội dung giấc mơ. Một phản ứng khôn ngoan mục vụ có thể bao gồm những bước thực tế đơn giản để chăm sóc sức khỏe và nghỉ ngơi, và trong một số trường hợp tìm giúp đỡ chuyên nghiệp, đồng thời giữ sự phân định thần học là ưu tiên.
Suy ngẫm mục vụ và phân định
Kitô hữu được kêu gọi đáp lại các giấc mơ bằng cầu nguyện, Kinh Thánh, và sự khôn ngoan thuộc cộng đồng hơn là bằng sợ hãi hoặc khẳng định tuyệt đối. Những bước thực tiễn bao gồm dâng giấc mơ lên Chúa trong cầu nguyện tỉnh táo, xin khôn ngoan, thử các ấn tượng theo Kinh Thánh, và tham khảo những tín hữu trưởng thành hoặc lãnh đạo mục vụ quen thuộc với Kinh Thánh và bối cảnh đời sống của người mơ. Phân định đòi hỏi kiên nhẫn: cho thời gian để rõ ràng, quan sát những xác nhận liên tục, và sẵn sàng để Chúa hình thành sự hiểu biết qua Kinh Thánh và đời sống Hội Thánh.
Khi cầu nguyện về một giấc mơ, khích lệ Kinh Thánh là xin Đức Chúa Trời ban khôn ngoan và sự sáng suốt. Kitô hữu nên chống lại xu hướng đặt giấc mơ làm thẩm quyền cuối cùng; thay vào đó, để Kinh Thánh và hoa trái của Thánh Linh dẫn dắt cách đáp trả. Nếu giấc mơ thúc giục hành động, nên chọn thận trọng và hiệp nhất: xác nhận các bước kế tiếp với những người được giao chăm sóc mục vụ cho bạn, và đảm bảo rằng bất kỳ hành động nào đều hướng tới thánh khiết, tình yêu, và phục vụ.
Ví bằng trong anh em có kẻ kém khôn ngoan, hãy cầu xin Ðức Chúa Trời, là Ðấng ban cho mọi người cách rộng rãi, không trách móc ai, thì kẻ ấy sẽ được ban cho.
Kết luận
Việc nhận một thông điệp trong giấc mơ có thể có ý nghĩa đối với một người Kitô hữu vì Kinh Thánh cho thấy Thiên Chúa đôi khi dùng giấc mơ để hướng dẫn, cảnh báo, hoặc dạy dỗ. Đồng thời, Kinh Thánh nhấn mạnh việc thử thách cẩn trọng, khiêm nhường, và quy phục Kinh Thánh như tiêu chuẩn cuối cùng. Một phản ứng trung tín bao gồm phân định trong cầu nguyện, suy ngẫm theo Kinh Thánh, và lời khuyên khôn ngoan. Thay vì xem giấc mơ là chìa khóa cho tương lai hay bằng chứng về địa vị đặc biệt, Kitô hữu được mời đo lường chúng theo Đấng Christ, tìm kiếm khôn ngoan, và để Lời Chúa cùng đời sống Hội Thánh định hình cách họ hiểu và đáp lại.