Giới thiệu
Cụm từ giấc mơ tiên tri ngay lập tức kích thích trí tưởng tượng Kitô giáo. Giấc mơ có một vị trí lâu dài trong câu chuyện Kinh Thánh như một phương tiện mà Thiên Chúa đôi khi giao tiếp với dân Ngài, và vì vậy khi một tín hữu trải nghiệm một giấc mơ sống động, họ tự nhiên tự hỏi liệu nó có mang ý nghĩa tinh thần hay không. Điều quan trọng là bắt đầu với một cảnh báo: Kinh Thánh không phải là một cuốn từ điển giấc mơ dịch các biểu tượng một cách máy móc. Thay vào đó, nó cung cấp các mô hình kể chuyện, các phạm trù thần học và các phương pháp xét đoán để chúng ta có thể phân biệt liệu một giấc mơ có thể là phương tiện dạy dỗ thiêng liêng, sản phẩm tự nhiên của tâm trí, hoặc điều gì đó sai lầm hay lừa dối.
Biểu tượng Kinh Thánh trong Thánh Kinh
Trong suốt Thánh Kinh, giấc mơ hoạt động theo vài cách lặp lại. Chúng có thể là công cụ mặc khải, như khi Thiên Chúa ban cho sự hiểu biết hoặc hướng đi cho các cá nhân; chúng có thể là phương tiện cảnh báo hoặc sửa phạt; và chúng có thể cần được giải thích, thường do một người có ân tứ từ Chúa truyền đạt. Giấc mơ cũng xuất hiện trong những bối cảnh cảnh báo cộng đồng về việc phải thận trọng trước những thị kiến sai lạc hoặc lừa dối. Bởi vì Kinh Thánh đối xử với giấc mơ một cách biến hóa, điều quan trọng về mặt thần học là khuôn mẫu và mục đích của một giấc mơ—sự hòa hợp của nó với bản tính của Thiên Chúa và Lời của Ngài.
5Giô-sép có nằm chiêm bao, thuật lại cho các anh mình nghe; họ càng thêm ganh ghét nữa. 6Người nói rằng: Tôi có điềm chiêm bao, xin các anh hãy nghe tôi thuật: 7Chúng ta đương ở ngoài đồng bó lúa, nầy bó lúa tôi đứng dựng lên, còn bó lúa của các anh đều đến ở chung quanh, sấp mình xuống trước bó lúa tôi. 8Các anh người bèn đáp rằng: Vậy, mầy sẽ cai trị chúng ta sao? mầy sẽ hành-quyền trên chúng ta sao? Họ càng ganh ghét hơn nữa, vì điềm chiêm bao và lời nói của chàng. 9Giô-sép lại nằm chiêm bao nữa, thuật cùng các anh mình rằng: Tôi còn một điềm chiêm bao nữa: Nầy mặt trời, mặt trăng, và mười một ngôi sao đều sấp mình xuống trước mặt tôi! 10Chàng thuật chiêm bao đó lại cho cha và các anh mình nghe; nhưng cha chàng quở mà hỏi rằng: Ðiềm chiêm bao của mầy đó có nghĩa chi? Có phải tao, mẹ, và các anh mầy đều phải đến sấp mình xuống đất trước mặt mầy chăng? 11Các anh lấy làm ganh ghét chàng; còn cha lại ghi nhớ lấy điều đó.
Song đang ngẫm nghĩ về việc ấy, thì thiên sứ của Chúa hiện đến cùng Giô-sép trong giấc chiêm bao, mà phán rằng: Hỡi Giô-sép, con cháu Ða-vít, ngươi chớ ngại lấy Ma-ri làm vợ, vì con mà người chịu thai đó là bởi Ðức Thánh Linh.
Ðức Chúa Trời phán: Trong những ngày sau rốt, Ta sẽ đổ Thần ta khắp trên mọi xác-thịt; Con trai và con gái các ngươi đều sẽ nói lời tiên tri, Bọn trai trẻ sẽ thấy điềm lạ, Và các người già cả sẽ có chiêm bao,
Sau đó, ta sẽ đổ Thần ta trên các loài xác thịt; con trai và con gái các ngươi sẽ nói tiên tri; những người già cả các ngươi sẽ thấy chiêm bao, những kẻ trai trẻ các ngươi sẽ xem sự hiện thấy.
25Ta nghe điều những kẻ tiên tri nầy nói, chúng nó nhơn danh ta mà nói tiên tri giả dối, rằng: Ta có chiêm bao; thật, ta có chiêm bao! 26Những tiên tri ấy, theo sự dối trá của lòng mình mà nói tiên tri, chúng nó có lòng ấy cho đến chừng nào? 27Chúng nó mỗi người thuật chiêm bao cùng kẻ lân cận, tưởng sẽ khiến dân quên danh ta cũng như tổ phụ chúng nó vì Ba-anh quên danh ta. 28Khi tiên tri nào có chiêm bao, hãy thuật chiêm bao ấy đi; còn kẻ nào đã lãnh lời ta, hãy truyền lại lời ta cách trung tín! Ðức Giê-hô-va phán: Rơm rạ há xen vào với lúa mì sao?
Những đoạn ấy cho thấy giấc mơ vừa mang tính mặc khải vừa cần được giải nghĩa. Giuse (con của Gia-cốp) nhận những giấc mơ mang tính biểu tượng chỉ ra sự quan phòng tương lai. Những giấc mơ của Pha-ra-ôn và Nê-bu-cát-nết-sa là dịp để Thiên Chúa bộc lộ ý nghĩa qua một người giải nghĩa. Tân Ước cho thấy ân tứ của Thiên Chúa (bao gồm giấc mơ và thị kiến) tiếp tục, trong khi những lời cảnh tỉnh của các ngôn sứ nhắc cộng đồng phải thử thách các mặc khải như vậy.
Giấc mơ trong truyền thống Kinh Thánh
Kinh Thánh đối xử với giấc mơ một cách nghiêm túc nhưng đồng thời thận trọng. Giấc mơ có thể đến từ Thiên Chúa, nhưng không phải giấc mơ nào cũng vậy. Truyền thống Kinh Thánh khuyến khích sự phân định, khiêm tốn và dựa vào sự xét đoán cộng đồng và Kinh Thánh hơn là sự chắc chắn cá nhân. Những giấc mơ phù hợp với chân lý đã mặc khải của Thiên Chúa và sinh trái nhất quán có khả năng được công nhận là đến từ Thiên Chúa hơn những giấc mơ mâu thuẫn với Kinh Thánh hoặc gieo rắc sự bối rối.
1Nếu giữa ngươi có nổi lên một tiên tri hay là một kẻ hay chiêm bao làm cho ngươi một dấu kỳ hoặc phép lạ, 2nếu dấu kỳ hoặc phép lạ nầy mà người đã nói với ngươi được ứng nghiệm, và người có nói rằng: Ta hãy đi theo hầu việc các thần khác mà ngươi chẳng hề biết, 3thì chớ nghe lời của tiên tri hay là kẻ chiêm bao ấy, vì Giê-hô-va Ðức Chúa Trời các ngươi thử các ngươi, đặng biết các ngươi có hết lòng hết ý kính mến Giê-hô-va Ðức Chúa Trời của các ngươi chăng.
Hỡi kẻ rất yêu dấu, chớ tin cậy mọi thần, nhưng hãy thử cho biết các thần có phải đến bởi Ðức Chúa Trời chăng; vì có nhiều tiên tri giả đã hiện ra trong thiên hạ.
hãy xem xét mọi việc, điều chi lành thì giữ lấy.
Những văn bản này cùng nhau cho thấy một đường hướng trong dạy dỗ Kinh Thánh: chấp nhận khả năng giao tiếp thiêng liêng nhưng luôn xem xét nó dưới ánh sáng của trung thành giao ước và sự xét định tông đồ. Thực hành lịch sử của Hội Thánh là cân nhắc các giấc mơ đối chiếu với Kinh Thánh, tìm khôn ngoan cộng đồng và chờ đợi bằng chứng xác nhận hơn là tuyên bố vội vã.
Những cách giải thích Kinh Thánh khả dĩ cho giấc mơ
Khi người Kitô hỏi về giấc mơ tiên tri, Kinh Thánh đưa ra vài phạm trù thần học để giải thích chúng. Những phân mục sau trình bày các khả thể giải thích, được đóng khung như những lựa chọn thần học chứ không phải các khẳng định dự đoán.
1) Một mặc khải do Chúa ban để hướng dẫn hoặc cho sứ mệnh
Một mô hình Kinh Thánh là giấc mơ phục vụ như hướng dẫn trực tiếp cho hành động. Ví dụ có Giuse (chồng của Maria) được báo trong giấc mơ cách bảo vệ và chăm sóc cho hài nhi Giêsu, và những giấc mơ đã dẫn dắt Giuse ở Ai Cập vào những vai trò hình thành tương lai của Israel. Nếu một giấc mơ thúc giục vâng phục phù hợp với Kinh Thánh và dẫn đến tình yêu đối với Thiên Chúa và kẻ hàng xóm, nó có thể được xem là một hình thức dạy dỗ.
Song đang ngẫm nghĩ về việc ấy, thì thiên sứ của Chúa hiện đến cùng Giô-sép trong giấc chiêm bao, mà phán rằng: Hỡi Giô-sép, con cháu Ða-vít, ngươi chớ ngại lấy Ma-ri làm vợ, vì con mà người chịu thai đó là bởi Ðức Thánh Linh.
5Giô-sép có nằm chiêm bao, thuật lại cho các anh mình nghe; họ càng thêm ganh ghét nữa. 6Người nói rằng: Tôi có điềm chiêm bao, xin các anh hãy nghe tôi thuật: 7Chúng ta đương ở ngoài đồng bó lúa, nầy bó lúa tôi đứng dựng lên, còn bó lúa của các anh đều đến ở chung quanh, sấp mình xuống trước bó lúa tôi. 8Các anh người bèn đáp rằng: Vậy, mầy sẽ cai trị chúng ta sao? mầy sẽ hành-quyền trên chúng ta sao? Họ càng ganh ghét hơn nữa, vì điềm chiêm bao và lời nói của chàng. 9Giô-sép lại nằm chiêm bao nữa, thuật cùng các anh mình rằng: Tôi còn một điềm chiêm bao nữa: Nầy mặt trời, mặt trăng, và mười một ngôi sao đều sấp mình xuống trước mặt tôi! 10Chàng thuật chiêm bao đó lại cho cha và các anh mình nghe; nhưng cha chàng quở mà hỏi rằng: Ðiềm chiêm bao của mầy đó có nghĩa chi? Có phải tao, mẹ, và các anh mầy đều phải đến sấp mình xuống đất trước mặt mầy chăng? 11Các anh lấy làm ganh ghét chàng; còn cha lại ghi nhớ lấy điều đó.
2) Một động viên hoặc sự xác nhận mang tính ngôn sứ
Giấc mơ đôi khi là sự xác nhận quyền thống trị và các lời hứa của Thiên Chúa. Trong sách Daniel và các truyền thống khác, giấc mơ và cách giải chúng khẳng định rằng Thiên Chúa cai trị các quốc gia và số phận loài người. Một giấc mơ làm vững đức tin, hướng niềm tin trở về Thiên Chúa, và chỉ đến hy vọng hướng về Đấng Kitô có thể được phân tích thần học như một sự cổ vũ chứ không phải một mệnh lệnh bắt buộc.
Ðức Chúa Trời phán: Trong những ngày sau rốt, Ta sẽ đổ Thần ta khắp trên mọi xác-thịt; Con trai và con gái các ngươi đều sẽ nói lời tiên tri, Bọn trai trẻ sẽ thấy điềm lạ, Và các người già cả sẽ có chiêm bao,
3) Một lời cảnh báo hoặc lời kêu gọi ăn năn
Đôi khi giấc mơ hoạt động như lời cảnh báo—một công cụ kêu gọi con dân trở lại trung thành với giao ước. Các ngôn sứ lật tẩy những thị kiến và giấc mơ sai lạc dẫn dân lầm đường; khi một giấc mơ kêu gọi ăn năn, công lý, khiêm nhường và trung tín, nó có thể hoạt động trong truyền thống ngôn sứ tìm sự phục hồi hơn là giật gân.
25Ta nghe điều những kẻ tiên tri nầy nói, chúng nó nhơn danh ta mà nói tiên tri giả dối, rằng: Ta có chiêm bao; thật, ta có chiêm bao! 26Những tiên tri ấy, theo sự dối trá của lòng mình mà nói tiên tri, chúng nó có lòng ấy cho đến chừng nào? 27Chúng nó mỗi người thuật chiêm bao cùng kẻ lân cận, tưởng sẽ khiến dân quên danh ta cũng như tổ phụ chúng nó vì Ba-anh quên danh ta. 28Khi tiên tri nào có chiêm bao, hãy thuật chiêm bao ấy đi; còn kẻ nào đã lãnh lời ta, hãy truyền lại lời ta cách trung tín! Ðức Giê-hô-va phán: Rơm rạ há xen vào với lúa mì sao?
1Nếu giữa ngươi có nổi lên một tiên tri hay là một kẻ hay chiêm bao làm cho ngươi một dấu kỳ hoặc phép lạ, 2nếu dấu kỳ hoặc phép lạ nầy mà người đã nói với ngươi được ứng nghiệm, và người có nói rằng: Ta hãy đi theo hầu việc các thần khác mà ngươi chẳng hề biết, 3thì chớ nghe lời của tiên tri hay là kẻ chiêm bao ấy, vì Giê-hô-va Ðức Chúa Trời các ngươi thử các ngươi, đặng biết các ngươi có hết lòng hết ý kính mến Giê-hô-va Ðức Chúa Trời của các ngươi chăng.
4) Một trải nghiệm đầy biểu tượng cần giải thích cẩn trọng
Nhiều giấc mơ Kinh Thánh đầy tính biểu tượng. Ý nghĩa không phải luôn lập tức; nó đòi hỏi sự giải thích trong cầu nguyện và thường cần ân tứ của một người giải nghĩa. Giải thích thần học chú ý tới điển tích Kinh Thánh, sự ứng nghiệm hướng về Đấng Kitô, và hoa trái từ hệ luận của giấc mơ. Sự cẩn trọng khi giải thích là thiết yếu vì các biểu tượng có thể được đọc theo nhiều cách.
5) Một trải nghiệm tự nhiên hoặc gây hiểu lầm cần được thử nghiệm
Không phải mọi hình ảnh mạnh mẽ trong đêm đều là tiên tri. Kinh Thánh thừa nhận rằng con người có hạn và không phải mọi giấc mơ đều đến từ Thiên Chúa. Giấc mơ có thể phản chiếu ký ức, nỗi sợ, ước muốn, hoặc thậm chí sự lừa dối. Phản ứng Kinh Thánh là thử thách và kiềm chế: cân nhắc giấc mơ với giáo huấn của Kinh Thánh và sự khôn ngoan của cộng đồng Kitô.
Hỡi kẻ rất yêu dấu, chớ tin cậy mọi thần, nhưng hãy thử cho biết các thần có phải đến bởi Ðức Chúa Trời chăng; vì có nhiều tiên tri giả đã hiện ra trong thiên hạ.
hãy xem xét mọi việc, điều chi lành thì giữ lấy.
Suy ngẫm và phân định mục vụ
Khi một Kitô hữu trải qua một giấc mơ dữ dội hoặc có vẻ tiên tri, một phương pháp mục vụ nhấn mạnh sự an tâm và các kỷ luật thuộc linh hơn là hoảng loạn hay hưng phấn thiếu xét đoán. Những bước thực tế dựa trên thần học Kinh Thánh bao gồm:
- Cầu xin sự khôn ngoan và xin Thánh Linh soi sáng xem giấc mơ có phù hợp với Kinh Thánh hay không.
- Đọc và suy niệm các đoạn liên quan mô tả bản tính và các ưu tiên của Thiên Chúa.
- Tìm lời khuyên từ những tín hữu trưởng thành và những mục sư đáng tin cậy biết rõ Kinh Thánh.
- Thử giấc mơ bằng hoa trái của nó: nó có khuyến khích tình yêu giống Đấng Kitô, thánh khiết và vâng phục không?
- Kiên nhẫn. Nhiều giấc mơ Kinh Thánh chỉ được hiểu theo thời gian hoặc qua sự giải thích cộng đồng.
- Tránh tuyên bố công khai hay hành động vội vàng dựa trên một giấc mơ nếu không có sự xác nhận rõ ràng từ Kinh Thánh và lời khuyên khôn ngoan.
Những kỷ luật này phản ánh thái độ Kinh Thánh về khiêm nhường và xét đoán cộng đồng. Chúng bảo vệ cá nhân và Hội Thánh khỏi bị dẫn dắt bởi xung động hoặc mặc khải riêng tư không thể kiểm chứng.
Kết luận
Giấc mơ chiếm một vị trí phức tạp nhưng được tôn trọng trong câu chuyện Kinh Thánh. Thánh Kinh trình bày giấc mơ như một trong vài phương cách Thiên Chúa có thể giao tiếp, đồng thời dạy cộng đồng phải thử thách, giải thích và nộp những trải nghiệm ấy dưới thẩm quyền của Lời Chúa và sự khôn ngoan của Hội Thánh. Đối với người Kitô, phản ứng đúng trước một giấc mơ mạnh mẽ là cầu nguyện có đo lường, suy ngẫm Kinh Thánh và khiêm nhường tìm lời khuyên—luôn tự hỏi ấn tượng ấy có tôn vinh Đức Kitô và tiến triển phúc âm hay không. Bằng cách ấy, tín hữu thực hành phân định vừa hy vọng vào sự chăm sóc liên tiếp của Thiên Chúa vừa thận trọng chống lại sai lầm.