Giới thiệu
Những giấc mơ có xuất hiện những loài vật bất thường thường khiến các tín hữu sửng sốt và tò mò vì Kinh Thánh dùng hình ảnh thọ tạo để diễn tả những thực tại thuộc linh. Một con tắc kè trong giấc mơ tất nhiên gợi lên câu hỏi: đó là một biểu tượng, một hình ảnh tinh thần đơn thuần, hay là điều gì khác? Cần khẳng định ngay từ đầu rằng Kinh Thánh không phải là một danh mục ý nghĩa giấc mơ. Kinh Thánh không hoạt động như một cuốn từ điển giấc mơ phổ quát gán các ý nghĩa cố định cho mọi loài động vật xuất hiện trong giấc ngủ. Tuy vậy Kinh Thánh cung cấp những khung biểu tượng và các chủ đề lặp lại—những loài ô uế, động vật hoang mạc, nhỏ bé và sinh tồn—giúp các tín hữu xét nghiệm các ý nghĩa thần học có thể có của một giấc mơ một cách khiêm tốn và thận trọng.
Biểu tượng trong Kinh Thánh
Những loài bò sát nhỏ và “những loài bò sát bò” xuất hiện trong thế giới kinh thánh và được đề cập trong một số bối cảnh thần học khác nhau. Thứ nhất, một số loài bò sát được liệt kê trong những sinh vật mà Luật pháp phân loại là ô uế về nghi lễ, điều này truyền đạt ý niệm về phân cách, thánh khiết, và ranh giới của đời sống giao ước. Thứ hai, tắc kè và các sinh vật tương tự thường gắn với những nơi hoang tàn và hủy diệt trong văn học tiên tri, nơi những nơi cằn cỗi trở thành nơi cư ngụ của thú hoang và sinh vật hèn mọn—một hình ảnh dùng để diễn tả phán xét hoặc sự bỏ rơi. Thứ ba, các tham chiếu đến những loài nhỏ bé có thể nhấn mạnh sự mong manh của con người, lưu đầy, hay sự bị cô lập xã hội khi các thi sĩ và nhà tiên tri mượn hình ảnh đó.
29Trong loài đi bò trên mặt đất, nầy là những loài lấy làm không sạch cho các ngươi: con chuột nhủi, con chuột lắt, con rắn mối, tùy theo loại chúng nó; 30con cắc kè, kỳ đà, con thạch sùng, con kỳ nhông và con cắc ké.
Thú rừng và chó rừng sẽ gặp nhau tại đó; dê đực kêu nhau; yêu quái ban đêm loán làm chỗ ở, và làm nơi náu nương yên ổn.
Tôi bèn trở thành anh em của chó rừng, Và bầu bạn của con đà điểu.
Những điểm tiếp xúc Kinh thánh này không biến một con tắc kè thành một biểu tượng duy nhất gọn gàng. Thay vào đó chúng cung cấp những chủ đề thần học lặp lại: phân biệt ô uế/thánh khiết, hoang tàn và lưu đày, và hoàn cảnh của kẻ hèn mọn. Khi các tín hữu khám phá một hình ảnh trong giấc mơ, những chủ đề này cung cấp từ vựng để suy ngẫm dựa trên tư tưởng Kinh Thánh hơn là suy đoán cá nhân.
Giấc mơ trong truyền thống Kinh Thánh
Kinh Thánh đối xử với giấc mơ một cách nghiêm túc nhưng thận trọng. Trong Cựu Ước giấc mơ đôi khi mang thông điệp thiêng liêng (như với Giu-se và Đa-ni-en), nhưng các tác giả Kinh Thánh cũng cảnh giác—giấc mơ phải được Đức Chúa Trời giải nghĩa hoặc bởi những người được ban món quà giải nghĩa, và chúng không bao giờ được đặt lên trên mạc khải rõ ràng. Thần học Kitô giáo cũng nhấn mạnh sự phân định: giấc mơ có thể là phương tiện Chúa dạy, là cửa sổ vào tiềm thức, hoặc chỉ đơn giản là tàn dư của đời sống hàng ngày. Phản ứng đáng tin cậy là khiêm nhường, thử thách, và phân định trong cộng đồng hơn là kết luận vội vàng.
5Giô-sép có nằm chiêm bao, thuật lại cho các anh mình nghe; họ càng thêm ganh ghét nữa. 6Người nói rằng: Tôi có điềm chiêm bao, xin các anh hãy nghe tôi thuật: 7Chúng ta đương ở ngoài đồng bó lúa, nầy bó lúa tôi đứng dựng lên, còn bó lúa của các anh đều đến ở chung quanh, sấp mình xuống trước bó lúa tôi. 8Các anh người bèn đáp rằng: Vậy, mầy sẽ cai trị chúng ta sao? mầy sẽ hành-quyền trên chúng ta sao? Họ càng ganh ghét hơn nữa, vì điềm chiêm bao và lời nói của chàng. 9Giô-sép lại nằm chiêm bao nữa, thuật cùng các anh mình rằng: Tôi còn một điềm chiêm bao nữa: Nầy mặt trời, mặt trăng, và mười một ngôi sao đều sấp mình xuống trước mặt tôi! 10Chàng thuật chiêm bao đó lại cho cha và các anh mình nghe; nhưng cha chàng quở mà hỏi rằng: Ðiềm chiêm bao của mầy đó có nghĩa chi? Có phải tao, mẹ, và các anh mầy đều phải đến sấp mình xuống đất trước mặt mầy chăng?
Trong năm thứ hai đời vua Nê-bu-cát-nết-sa, vua thấy chiêm bao, thì trong lòng bối rối và mất giấc ngủ.
Một thái độ mục vụ đối với giấc mơ tôn vinh Đức Chúa Trời như người giải thích tối cao và đòi hỏi bất kỳ ý nghĩa nào được tuyên bố phải phục thuộc vào Kinh Thánh, khôn ngoan giáo hội, và hoa trái của Thánh Linh.
Những cách giải thích theo Kinh Thánh có thể cho giấc mơ
Dưới đây là một số cách có nền tảng thần học mà các tín hữu có thể hiểu một con tắc kè xuất hiện trong giấc mơ. Chúng được trình bày như những khả thể, không phải thông điệp chắc chắn, và không ý nào tự nhận là dự đoán tương lai.
1. Một biểu tượng liên quan đến ô uế hoặc vấn đề ranh giới
Bởi vì Luật pháp liệt kê một số loài bò sát nhất định là ô uế về nghi lễ, hình ảnh bò sát đôi khi có thể chỉ hướng người mơ đến những chủ đề về thánh khiết, tách khỏi các thực hành hoặc thói quen không phù hợp với đời sống giao ước, hoặc chú ý lại đến ranh giới đạo đức. Cách giải thích này sẽ mời gọi sự xét mình nghiêm túc và ăn năn nếu có khả năng tồn tại một mô thức thỏa hiệp.
29Trong loài đi bò trên mặt đất, nầy là những loài lấy làm không sạch cho các ngươi: con chuột nhủi, con chuột lắt, con rắn mối, tùy theo loại chúng nó; 30con cắc kè, kỳ đà, con thạch sùng, con kỳ nhông và con cắc ké.
2. Lời nhắc về hoang tàn, lưu đày, hoặc những nơi đáng sợ
Các văn bản tiên tri sử dụng tắc kè và sinh vật tương tự để mô tả những nơi đổ nát và phán xét của Đức Chúa Trời. Nếu người mơ cảm thấy bị bỏ rơi, cô lập, hoặc đang đối diện với sự khô hạn thuộc linh, hình ảnh tắc kè có thể tượng trưng cho trải nghiệm nội tâm đó hoặc là lời kêu gọi chú ý đến những khu vực đời sống cảm thấy bị bỏ rơi—mời gọi cầu nguyện cho sự phục hồi hơn là gieo rắc nỗi sợ.
Thú rừng và chó rừng sẽ gặp nhau tại đó; dê đực kêu nhau; yêu quái ban đêm loán làm chỗ ở, và làm nơi náu nương yên ổn.
3. Biểu tượng của sự nhỏ bé, mong manh, và sự chăm sóc của Chúa
Kinh Thánh thường nhắc đến các sinh vật nhỏ bé để dạy về sự quan phòng của Đức Chúa Trời dành cho kẻ hèn mọn. Một con tắc kè trong giấc mơ có thể được hiểu như một lời nhắc thần học để nhớ đến sự quan tâm của Chúa đối với những điều có vẻ không quan trọng, kêu gọi người mơ tín cậy vào sự chăm sóc của Chúa cho những nơi mong manh trong đời sống và lên tiếng cho người dễ tổn thương trong cộng đồng.
29Hai con chim sẻ há chẳng từng bị bán một đồng tiền sao? Và ví không theo ý muốn Cha các ngươi, thì không hề một con nào rơi xuống đất. 30Tóc trên đầu các ngươi cũng đã đếm hết rồi. 31Vậy, đừng sợ chi hết, vì các ngươi quí trọng hơn nhiều con chim sẻ.
4. Lời kêu gọi cảnh giác về những cám dỗ len lỏi hoặc ảnh hưởng lén lút
Bởi vì một số loài bò sát di chuyển êm nhẹ và cư ngụ ở nơi khuất, một con tắc kè trong giấc mơ có thể tượng trưng cho những ảnh hưởng tinh vi hoặc len lỏi—thói quen, cám dỗ, hoặc giáo lý sai lệch tiến chiếm dần dần. Trong trường hợp đó, phản ứng thích hợp là cảnh giác, cầu nguyện, và củng cố đời sống mình trong Lời.
Hãy tiết độ và tỉnh thức: kẻ thù nghịch anh em là ma quỉ, như sư tử rống, đi rình mò chung quanh anh em, tìm kiếm người nào nó có thể nuốt được.
5. Đồng cảm với người bị gạt ra bên lề hoặc hình ảnh về lưu đày
Các văn bản trữ tình đôi khi liên kết bò sát với kẻ bị đày ải và bị ruồng bỏ. Đối với một tín hữu cảm nhận sự bị ra rìa, hình ảnh có thể xuất hiện như sự bộc lộ than thở đó. Một giấc mơ như vậy có thể trở thành chất liệu mục vụ: lời mời gọi than khóc, tìm cộng đoàn, và nhớ đến sự hiện diện của Đức Chúa Trời giữa cảnh bị xa lánh.
Tôi bèn trở thành anh em của chó rừng, Và bầu bạn của con đà điểu.
Ghi chú thế tục ngắn gọn: Các quan điểm tâm lý có thể nêu nguyên nhân của hình ảnh là căng thẳng, những gì mới nhìn thấy gần đây, hoặc ký ức. Những quan sát đó có thể được ghi nhận một cách ngắn gọn, nhưng không nên thay thế cho sự phân định thần học nền tảng trên Kinh Thánh và cộng đồng.
Suy niệm mục vụ và phân định
Các tín hữu được mời trả lời những giấc mơ như thế này bằng sự phân định cầu nguyện hơn là bằng lo âu. Các bước thực tế bao gồm đem giấc mơ trước mặt Đức Chúa Trời trong cầu nguyện, xin sự khôn ngoan, và thử các cảm xúc với Kinh Thánh cũng như lời khuyên của những tín hữu trưởng thành. Tân Ước khuyến khích các tín hữu tìm khôn ngoan nơi Đức Chúa Trời, tránh việc giải nghĩa quá đáng do sợ hãi, và đánh giá mọi ấn tượng theo chân lý nơi Đấng Christ và hoa trái nó sinh ra.
Ví bằng trong anh em có kẻ kém khôn ngoan, hãy cầu xin Ðức Chúa Trời, là Ðấng ban cho mọi người cách rộng rãi, không trách móc ai, thì kẻ ấy sẽ được ban cho.
hãy xem xét mọi việc, điều chi lành thì giữ lấy.
Chớ lo phiền chi hết, nhưng trong mọi sự hãy dùng lời cầu nguyện, nài xin, và sự tạ ơn và trình các sự cầu xin của mình cho Ðức Chúa Trời.
Một cách tiếp cận có trách nhiệm chống lại việc coi giấc mơ như một thần khải riêng tư. Thay vào đó, hãy dùng nó làm điểm mở để ăn năn, biết ơn, phục vụ, hoặc tái lệ thuộc vào lời hứa của Đức Chúa Trời. Nếu một giấc mơ kích động nỗi sợ hoặc sự bối rối kéo dài, đối thoại mục vụ và phân định chung trong hội thánh là thích hợp và mang tính bảo vệ.
Kết luận
Một con tắc kè trong giấc mơ có thể mang nhiều dư âm thần học khác nhau: lời nhắc về thánh khiết và ranh giới, hình ảnh hoang tàn hoặc bị gạt ra ngoài lề, lời nhắc cảnh giác, hoặc khích lệ về sự chăm sóc của Chúa dành cho kẻ nhỏ bé và mong manh. Kinh Thánh không cho phép những cách giải nghĩa giật gân của giấc mơ; thay vào đó, nó cung cấp những chủ đề và mô thức giúp các tín hữu giải thích hình ảnh theo cách phù hợp với Kinh Thánh và đời sống hội thánh. Khi một giấc mơ như thế xảy ra, tín hữu khôn ngoan đáp lại bằng cầu nguyện, Kinh Thánh, và phân định trong cộng đồng—tìm kiếm sự rõ ràng trong sự khiêm nhường và bình an trong quyền tối thượng của Đức Chúa Trời.