Giới thiệu
Những giấc mơ có xuất hiện một bà lão thường khơi dậy sự quan tâm mạnh mẽ nơi các tín hữu vì tuổi tác, giới tính, và hình ảnh người phụ nữ mang theo nhiều ý nghĩa biểu tượng phong phú trong Kinh Thánh. Người ta tự hỏi liệu hình ảnh như vậy chỉ về sự khôn ngoan, cảnh báo, dưỡng dục, mất mát, hay điều gì thuộc linh. Điều quan trọng là bắt đầu với một nguyên tắc tỉnh táo: Kinh Thánh không phải là một cuốn từ điển giấc mơ một-một. Kinh Thánh trình bày các khuôn mẫu kể chuyện, hành động tiên tri, thi ca, và hình ảnh giúp các tín hữu suy nghĩ một cách thần học về các biểu tượng. Những khuôn mẫu đó cung cấp khung cho diễn giải, chứ không phải các công thức đơn giản biến mọi giấc mơ thành một thông điệp cố định.
Biểu tượng trong Kinh Thánh
Khắp Kinh Thánh, hình ảnh phụ nữ và tuổi cao được dùng theo nhiều cách khác nhau. Một phụ nữ trưởng thành có thể đại diện cho sự Khôn ngoan được nhân cách hóa. Bà có thể tượng trưng cho sự chờ đợi trung tín và thờ phượng, như những tín hữu cao niên vẫn trung thành với Đức Chúa Trời. Bà cũng có thể hóa thân cho sự yếu thế—góa phụ và sự phụ thuộc—mà Kinh Thánh nhiều lần nhấn mạnh là nơi cần được chăm sóc trong giao ước. Cuối cùng, tuổi già bản thân trong Kinh Thánh thường biểu thị kinh nghiệm tích tụ, ký ức giao ước, và sự chuyển giao giữa các thế hệ.
1Sự khôn ngoan há chẳng kêu lên sao? Sự thông sáng há không vang tiếng mình ra ư? 2Sự khôn ngoan đứng trên chót các nơi cao, Ngoài đường, tại các ngã tư. 3Gần bên cửa thành, tại nơi vào thành, Ở chỗ đông trong cửa thành, sự khôn ngoan la lên rằng: 4Hỡi loài người, ta kêu gọi các ngươi, Và tiếng ta hướng về con cái loài người! 5Hỡi kẻ ngu muội, hãy hiểu sự khôn khéo; Hỡi kẻ dại dột, lòng ngươi khá nên thông sáng. 6Hãy nghe, vì ta sẽ nói điều tốt lành, Ta hở môi ra mà dạy điều ngay thẳng. 7Vì miệng ta sẽ nói chân thật; Còn môi ta ghét sự gian ác. 8Các lời miệng ta điều xưng hiệp sự công bình. Trong nó chẳng có điều chi cong vạy hoặc gian tà. 9Thảy đều rõ ràng cho người nào hiểu biết, Và ngay thẳng cho người nào tìm được sự tri thức. 10Khá nhận sự khuyên dạy ta, chớ lãnh tiền bạc, Thà lãnh sự tri thức hơn là vàng chọn lựa; 11Vì sự khôn ngoan có giá hơn châu ngọc, Và các vật mình ưa thích hơn hết chẳng sánh bằng nó đặng.
1Sự khôn ngoan đã xây dựng nhà mình; Tạc thành bảy cây trụ của người; 2Giết các con thú mình, pha rượu nho mình, Và dọn bàn tiệc mình rồi. 3Người đã sai các tớ gái mình đi; Ở trên các nơi cao của thành người la rằng: 4Ai ngu dốt, hãy rút vào đấy; Với kẻ thiếu trí hiểu, sự khôn ngoan nói rằng: 5Hãy đến ăn bánh của ta, Và uống rượu ta đã pha lộn. 6Khá bỏ sự ngây dại đi, thì sẽ được sống; Hãy đi theo con đường thông sáng.
36Lại có bà tiên tri An-ne, con gái của Pha-nu-ên, về chi phái A-se, đã cao tuổi lắm. Từ lúc còn đồng trinh đã ở với chồng được bảy năm; 37rồi thì ở góa. Bấy giờ đã tám mươi bốn tuổi, chẳng hề ra khỏi đền thờ, cứ đêm ngày kiêng ăn và cầu nguyện. 38Một lúc ấy, người cũng thình lình đến đó, ngợi khen Ðức Chúa Trời, và nói chuyện về con trẻ với mọi người trông đợi sự giải cứu của thành Giê-ru-sa-lem.
3Hãy kính những người đờn bà góa thật là góa. 4Nhưng nếu bà góa có con hoặc cháu, thì con cháu trước phải học làm điều thảo đối với nhà riêng mình và báo đáp cha mẹ; vì điều đó đẹp lòng Ðức Chúa Trời. 5Người thật góa ở một mình, đã để lòng trông cậy nơi Ðức Chúa Trời, ngày đêm bền lòng cầu nguyện nài xin. 6Nhưng về phần kẻ ưa sự vui chơi, thì dẫu sống cũng như chết. 7Hãy nhắc lại những điều đó cho họ hầu cho họ không chỗ trách được. 8Ví bằng có ai không săn sóc đến bà con mình, nhứt là không săn sóc đến người nhà mình, ấy là người chối bỏ đức tin, lại xấu hơn người không tin nữa.
16Ru-tơ thưa rằng: Xin chớ nài tôi phân rẽ mẹ; vì mẹ đi đâu, tôi sẽ đi đó; mẹ ở nơi nào, tôi sẽ ở nơi đó. Dân sự của mẹ, tức là dân sự của tôi; Ðức Chúa Trời của mẹ, tức là Ðức Chúa Trời của tôi; 17mẹ thác nơi nào, tôi muốn thác và được chôn nơi đó. Ví bằng có sự chi khác hơn sự chết phân cách tôi khỏi mẹ, nguyện Ðức Giê-hô-va giáng họa cho tôi! 18Na-ô-mi thấy nàng quyết định theo mình, nên không nói nữa.
Những văn bản này cho thấy một số chủ đề thần học lặp đi lặp lại: Khôn ngoan kêu gọi trên đường phố (Châm ngôn), sự phục vụ trung tín và cầu nguyện của một nữ tiên tri cao tuổi (Lu-ca), bổn phận xã hội và thiêng liêng đối với góa phụ (1 Ti-mô-thê), và sự răn dạy cùng lòng trung thành giao ước giữa Naomi và Ru-tơ (Ru-tơ). Sự chú ý liên tục của Kinh Thánh đối với phụ nữ lớn tuổi chỉ ra rằng họ không phải những nhân vật tình cờ mà là các cột mốc thần học trong câu chuyện của Đức Chúa Trời.
Những giấc mơ trong truyền thống Kinh thánh
Kinh Thánh ghi lại giấc mơ như một trong nhiều cách Đức Chúa Trời đã phán hoặc dùng để thúc đẩy sự kiện—thang thiên của Gia-cốp, những thị kiến của Giô-sếp, và sự chỉ dẫn thiêng liêng được trao qua giấc mơ là các thí dụ. Đồng thời, Kinh Thánh và truyền thống Kitô giáo khuyên về sự khiêm nhường và thử nghiệm cẩn trọng thay vì chắc chắn vội vàng. Giấc mơ đòi hỏi sự giải thích trong khuôn khổ của Lời Vặn g và sự phân định của cộng đồng Kitô.
Giô-sép có nằm chiêm bao, thuật lại cho các anh mình nghe; họ càng thêm ganh ghét nữa.
10Gia-cốp từ Bê -e-Sê-ba đi đến Cha-ran, 11tới một chỗ kia, mặt trời đã khuất, thì qua đêm tại đó. Người lấy một hòn đá làm gối đầu, và nằm ngủ tại đó; 12bèn chiêm bao thấy một cái thang bắc từ dưới đất, đầu đến tận trời, các thiên sứ của Ðức Chúa Trời đi lên xuống trên thang đó. 13Nầy, Ðức Giê-hô-va ngự trên đầu thang mà phán rằng: Ta là Ðức Chúa Trời của Áp-ra-ham, tổ phụ ngươi, cùng là Ðức Chúa Trời của Y-sác. Ta sẽ cho ngươi và dòng dõi ngươi đất mà ngươi đương nằm ngủ đây. 14Dòng dõi ngươi sẽ đông như cát bụi trên mặt đất, tràn ra đến đông tây nam bắc, và các chi họ thế gian sẽ nhờ ngươi và dòng dõi ngươi mà được phước. 15Nầy, ta ở cùng ngươi, ngươi đi đâu, sẽ theo gìn giữ đó, và đem ngươi về xứ nầy; vì ta không bao giờ bỏ ngươi cho đến khi ta làm xong những điều ta đã hứa cùng ngươi. 16Gia-cốp thức giấc, nói rằng: Thật Ðức Giê-hô-va hiện có trong nơi đây mà tôi không biết! 17Người bắt sợ và nói rằng: Chốn nầy đáng kinh khủng thay thật là đền Ðức Chúa Trời, thật là cửa của trời!
Song đang ngẫm nghĩ về việc ấy, thì thiên sứ của Chúa hiện đến cùng Giô-sép trong giấc chiêm bao, mà phán rằng: Hỡi Giô-sép, con cháu Ða-vít, ngươi chớ ngại lấy Ma-ri làm vợ, vì con mà người chịu thai đó là bởi Ðức Thánh Linh.
Những đoạn này cho thấy giấc mơ có thể hoạt động như mặc khải trong các tường thuật Kinh Thánh, nhưng chúng làm như vậy trong bối cảnh kinh điển rộng hơn. Phản ứng trung thành đối với các giấc mơ trong Kinh Thánh không phải là chấp nhận không phê bình mà là phân định cộng đồng, phù hợp với tính cách của Đức Chúa Trời, và vâng phục Kinh Thánh.
Những cách hiểu Kinh thánh có thể của giấc mơ
Dưới đây là một số khả năng thần học phù hợp với biểu tượng Kinh Thánh. Mỗi khả năng được đưa ra như một khả năng mục vụ, không phải một lời tiên đoán hay ý nghĩa tự động.
Bà lão như Khôn ngoan hoặc Lời dạy sợ Chúa
Một chủ đề Kinh Thánh là Khôn ngoan được nhân cách hóa như một người phụ nữ kêu gọi kẻ trẻ và kẻ già hướng đến đời sống trong nỗi kính sợ Đức Giê-hô-va. Nếu một bà lão xuất hiện trong giấc mơ, bà có thể tượng trưng một cách biểu tượng cho khôn ngoan đã được thử thách theo thời gian—một lời mời để chú ý đến lời dạy lấy Đức Chúa Trời làm trung tâm, sự nhìn thấy đạo đức, hoặc lời khuyên của Kinh Thánh.
1Sự khôn ngoan há chẳng kêu lên sao? Sự thông sáng há không vang tiếng mình ra ư? 2Sự khôn ngoan đứng trên chót các nơi cao, Ngoài đường, tại các ngã tư. 3Gần bên cửa thành, tại nơi vào thành, Ở chỗ đông trong cửa thành, sự khôn ngoan la lên rằng: 4Hỡi loài người, ta kêu gọi các ngươi, Và tiếng ta hướng về con cái loài người! 5Hỡi kẻ ngu muội, hãy hiểu sự khôn khéo; Hỡi kẻ dại dột, lòng ngươi khá nên thông sáng. 6Hãy nghe, vì ta sẽ nói điều tốt lành, Ta hở môi ra mà dạy điều ngay thẳng. 7Vì miệng ta sẽ nói chân thật; Còn môi ta ghét sự gian ác. 8Các lời miệng ta điều xưng hiệp sự công bình. Trong nó chẳng có điều chi cong vạy hoặc gian tà. 9Thảy đều rõ ràng cho người nào hiểu biết, Và ngay thẳng cho người nào tìm được sự tri thức. 10Khá nhận sự khuyên dạy ta, chớ lãnh tiền bạc, Thà lãnh sự tri thức hơn là vàng chọn lựa; 11Vì sự khôn ngoan có giá hơn châu ngọc, Và các vật mình ưa thích hơn hết chẳng sánh bằng nó đặng.
1Sự khôn ngoan đã xây dựng nhà mình; Tạc thành bảy cây trụ của người; 2Giết các con thú mình, pha rượu nho mình, Và dọn bàn tiệc mình rồi. 3Người đã sai các tớ gái mình đi; Ở trên các nơi cao của thành người la rằng: 4Ai ngu dốt, hãy rút vào đấy; Với kẻ thiếu trí hiểu, sự khôn ngoan nói rằng: 5Hãy đến ăn bánh của ta, Và uống rượu ta đã pha lộn. 6Khá bỏ sự ngây dại đi, thì sẽ được sống; Hãy đi theo con đường thông sáng.
Cách đọc này khuyến khích người mơ hỏi: Những chân lý nào tôi cần chú ý? Những giáo huấn Kinh Thánh hay những cố vấn khôn ngoan nào Đức Chúa Trời đã đặt trước mặt tôi?
Bà lão như chứng nhân trung tín hoặc tín hữu kiên nhẫn chờ đợi
Hình ảnh có thể gợi nhớ đến những tín hữu lớn tuổi kiên trì trong cầu nguyện và hy vọng. Anna trong Lu-ca là một thí dụ về một người phụ nữ cao niên mà lòng sùng tín bền bỉ đã làm chứng về sự trung tín của Đức Chúa Trời. Theo ánh sáng này, giấc mơ có thể nhấn mạnh sự kiên trì, lời làm chứng trung tín, hoặc một mùa chờ đợi thiêng liêng sinh hoa trái theo thời gian của Đức Chúa Trời.
36Lại có bà tiên tri An-ne, con gái của Pha-nu-ên, về chi phái A-se, đã cao tuổi lắm. Từ lúc còn đồng trinh đã ở với chồng được bảy năm; 37rồi thì ở góa. Bấy giờ đã tám mươi bốn tuổi, chẳng hề ra khỏi đền thờ, cứ đêm ngày kiêng ăn và cầu nguyện. 38Một lúc ấy, người cũng thình lình đến đó, ngợi khen Ðức Chúa Trời, và nói chuyện về con trẻ với mọi người trông đợi sự giải cứu của thành Giê-ru-sa-lem.
16Ru-tơ thưa rằng: Xin chớ nài tôi phân rẽ mẹ; vì mẹ đi đâu, tôi sẽ đi đó; mẹ ở nơi nào, tôi sẽ ở nơi đó. Dân sự của mẹ, tức là dân sự của tôi; Ðức Chúa Trời của mẹ, tức là Ðức Chúa Trời của tôi; 17mẹ thác nơi nào, tôi muốn thác và được chôn nơi đó. Ví bằng có sự chi khác hơn sự chết phân cách tôi khỏi mẹ, nguyện Ðức Giê-hô-va giáng họa cho tôi! 18Na-ô-mi thấy nàng quyết định theo mình, nên không nói nữa.
Cách hiểu này mời gọi người mơ noi gương kiên trì trong cầu nguyện và trân trọng lời làm chứng của những tín hữu lớn tuổi trong cộng đồng đức tin.
Bà lão như góa phụ hoặc lời mời gọi lòng thương xót
Kinh Thánh nhiều lần kêu gọi dân của Đức Chúa Trời chăm sóc góa phụ và những người dễ bị tổn thương. Một bà lão trong giấc mơ có thể hoạt động như một lời triệu gọi thần học đối với lòng thương xót, lòng hiếu khách, và công bình cho những người thiếu phương tiện hay bảo vệ.
3Hãy kính những người đờn bà góa thật là góa. 4Nhưng nếu bà góa có con hoặc cháu, thì con cháu trước phải học làm điều thảo đối với nhà riêng mình và báo đáp cha mẹ; vì điều đó đẹp lòng Ðức Chúa Trời. 5Người thật góa ở một mình, đã để lòng trông cậy nơi Ðức Chúa Trời, ngày đêm bền lòng cầu nguyện nài xin. 6Nhưng về phần kẻ ưa sự vui chơi, thì dẫu sống cũng như chết. 7Hãy nhắc lại những điều đó cho họ hầu cho họ không chỗ trách được. 8Ví bằng có ai không săn sóc đến bà con mình, nhứt là không săn sóc đến người nhà mình, ấy là người chối bỏ đức tin, lại xấu hơn người không tin nữa.
Sự tin đạo thanh sạch không vết, trước mặt Ðức Chúa Trời, Cha chúng ta, là thăm viếng kẻ mồ côi, người góa bụa trong cơn khốn khó của nó, và giữ lấy mình cho khỏi sự ô uế của thế gian.
Nếu đây là chủ đề, phản ứng Kitô hữu đúng đắn là thực tiễn: ăn năn nơi có sự sao lãng, vận động cho những người láng giềng dễ tổn thương, và tham gia vào các hành vi từ bi cụ thể.
Bà lão như ký ức, giao ước, hoặc chuyển tiếp thế hệ
Tuổi già trong Kinh Thánh thường mang trọng lượng của ký ức và sự liên tục giao ước. Abram và Sarah ở tuổi cao đóng vai trò quan trọng trong lời hứa của Đức Chúa Trời và trong sự sinh mới đầy bất ngờ mà Đức Chúa Trời ban ra. Một người phụ nữ cao tuổi có thể tượng trưng cho sự liên tục của những lời hứa của Đức Chúa Trời xuyên qua các thế hệ hoặc một chuyển tiếp từ mùa này sang mùa khác.
1Ðức Giê-hô-va đến viếng Sa-ra, theo như lời Ngài đã phán, và làm cho nàng như lời Ngài đã nói. 2Sa-ra thọ thai, sanh một con trai cho Áp-ra-ham trong khi tuổi đã già, đúng kỳ Ðức Chúa Trời đã định. 3Áp-ra-ham đặt tên đứa trai mà Sa-ra đã sanh cho mình là Y-sác. 4Ðúng tám ngày, Áp-ra-ham làm phép cắt bì cho Y-sác theo như lời Ðức Chúa Trời đã phán dặn. 5Vả, khi Y-sác ra đời, thì Áp-ra-ham đã được một trăm tuổi. 6Sa-ra nói rằng: Ðức Chúa Trời làm cho tôi một việc vui cười; hết thảy ai hay được cũng sẽ vui cười về sự của tôi. 7Lại nói rằng: Há ai dám nói với Áp-ra-ham rằng Sa-ra sẽ cho con bú ư? vì tôi đã sanh một đứa trai trong lúc người già yếu rồi.
17Hỡi Ðức Chúa Trời, Chúa đã dạy tôi từ buổi thơ ấu; Cho đến bây giờ tôi đã rao truyền các công việc lạ lùng của Chúa. 18Hỡi Ðức Chúa Trời, dầu khi tôi đã già và tóc bạc rồi, Xin chớ bỏ tôi, Cho đến chừng tôi đã truyền ra cho dòng dõi sau sức lực của Chúa, Và quyền thế Chúa cho mỗi người sẽ đến.
Khả năng này mời gọi suy ngẫm về lịch sử gia đình, di sản thiêng liêng, và cách lời hứa của Đức Chúa Trời tồn tại vượt qua thời hạn của con người.
Bà lão như lời cảnh báo về sự phù du của thế gian
Một số văn bản Kinh Thánh suy niệm về sự phù du của đời người và những điều buộc phải nhớ đến Đức Chúa Trời trước khi sức lực phai mòn. Một hình tượng cao niên có thể là một lời nhắc nhở nghiêm túc về sự hữu hạn và nhu cầu chỉnh sửa đời sống theo những ưu tiên vĩnh cửu hơn là một điềm gở giật gân.
1Trong buổi còn thơ ấu hãy tưởng nhớ Ðấng Tạo hóa ngươi, trước khi người ngày gian nan chưa đến, trước khi những năm tới mà ngươi nói rằng: Ta không lấy làm vui lòng; 2trước khi ánh sáng mặt trời, mặt trăng, và các ngôi sao chưa tối tăm, và mây chưa lại tuôn đến sau cơn mưa; 3trong ngày ấy kẻ giữ nhà run rẩy, những người mạnh sức cong khom, kẻ xay cối ngừng lại bởi vì số ít, nhiều kẻ trông xem qua cửa sổ đã làng mắt, 4hai cánh cửa bên đường đóng lại, và tiếng xay mỏn lần; lúc ấy người ta nghe tiếng chim kêu bèn chờ dậy, và tiếng con gái hát đều hạ hơi; 5lại người ta sợ sệt mà lên cao, và hãi hùng lúc đi đường; lúc ấy cây hạnh trổ bông, cào cào trở nên nặng, và sự ước ao chẳng còn nữa; vì bấy giờ người đi đến nơi ở đời đời của mình, còn những kẻ tang chế đều đi vòng quanh các đường phố: 6lại hãy tưởng nhớ Ðấng Tạo hóa trước khi dây bạc đất, và chén vàng bể, trước khi vò vỡ ra bên suối, và bánh xe gãy ra trên giếng; 7và bụi tro trở vào đất y như nguyên cũ, và thần linh trở về nơi Ðức Chúa Trời, là Ðấng đã ban nó.
Cách đọc này hướng người mơ đến ăn năn, biết ơn, và quản trị thời gian với khôn ngoan.
Suy ngẫm mục vụ và phân định
Khi một giấc mơ về một bà lão đọng lại trong lòng, các tín hữu được kêu gọi đáp lại bằng những cách được hình thành bởi Kinh Thánh và cộng đồng. Các bước thực tiễn để phân định bao gồm suy ngẫm trong cầu nguyện, đọc Kinh Thánh liên quan, tìm lời khuyên từ những tín hữu trưởng thành hoặc lãnh đạo mục vụ, và thử các ấn tượng theo phúc âm và hoa trái chúng sinh ra.
Ghi chú ngắn gọn và cẩn trọng về góc nhìn thế tục: trong khi diễn giải thần học là chính yếu ở đây, cũng hợp lý khi xem xét các nguyên nhân đời thường của những giấc mơ sống động—mô hình giấc ngủ, căng thẳng, hoặc các tương tác gần đây—khi tìm kiếm sự chăm sóc mục vụ. Góc nhìn thế tục này nên là thứ yếu và không thay thế cho sự phân định lấy Kinh Thánh làm trung tâm.
Nếu giấc mơ khơi dậy một sự thôi thúc hành động—về hòa giải, chăm sóc người khác, hoặc thờ phượng sâu hơn—hãy theo đuổi những hành động đó trong khiêm nhường và có trách nhiệm. Nếu giấc mơ sinh ra sợ hãi, đem nỗi sợ đó vào trong cầu nguyện và sự hỗ trợ của cộng đồng Kitô thay vì để nó dẫn đến suy đoán.
Kết luận
Một bà lão xuất hiện trong giấc mơ có thể mang nhiều cộng hưởng thần học: khôn ngoan được nhân cách hóa, chờ đợi trung tín, lời mời gọi lòng thương xót, ký ức thế hệ, hoặc một lời nhắc nghiêm túc về sự ngắn ngủi của đời người. Kinh Thánh cung cấp các mô hình biểu tượng hơn là một mã chung cho mọi trường hợp, vì vậy việc diễn giải phải khiêm nhường, mang tính cộng đồng, và lấy Kinh Thánh làm trung tâm. Các tín hữu nên đáp lại bằng cầu nguyện, Kinh Thánh, và lời khuyên mục vụ, để khôn ngoan Kinh Thánh định hình ý nghĩa tiềm ẩn của hình ảnh đối với đức tin và thực hành thay vì biến giấc mơ thành một lời tiên đoán đóng kín.