Εισαγωγή
Τα όνειρα που περιλαμβάνουν το δικό μας πρόσωπο μπορούν να είναι εντυπωσιακά. Για πολλούς Χριστιανούς τέτοια όνειρα εγείρουν ερωτήματα σχετικά με την ταυτότητα, τη συνείδηση, την κλήση και το έργο του Θεού στην καρδιά. Είναι σημαντικό να ειπωθεί ξεκάθαρα ότι η Βίβλος δεν είναι ένα λεξικό ονείρων που αποδίδει μόνιμα και σταθερά νοήματα σε συγκεκριμένες εικόνες. Αντιθέτως, οι Γραφές παρέχουν συμβολικά πλαίσια και θεολογικές κατηγορίες που βοηθούν τους χριστιανούς να ερμηνεύουν εμπειρίες με προσοχή και πιστότητα. Η ερμηνεία ενός ονείρου στο οποίο βλέπεις το πρόσωπό σου σημαίνει να ρωτήσεις τι μπορεί να σημειώνουν τα βιβλικά σύμβολα της όρασης, του προσώπου, της εικόνας και της αυτο-αποκάλυψης στη ζωή της πίστης.
Βιβλική συμβολική στις Γραφές
Στη Γραφή η έννοια του προσώπου φέρει διάφορα συναφή θεολογικά νοήματα. Το πρόσωπο συχνά δηλώνει παρουσία, σχέση και τιμή. Το να βλέπει κανείς το πρόσωπο κάποιου μπορεί να σημαίνει ότι εισέρχεται στην παρουσία του· το να έχει το πρόσωπο του Θεού στραμμένο προς εσένα φέρνει στο νου ευλογία και εύνοια. Η ιδέα ότι έχουμε δημιουργηθεί κατ’ εικόνα του Θεού στηρίζει οποιαδήποτε σκέψη για το να βλέπει κανείς το δικό του πρόσωπο. Η αφήγηση της δημιουργίας στη Γένεση επιβεβαιώνει ότι η ανθρωπότητα φέρει την θεία εικόνα, γεγονός που θεμελιώνει τη χριστιανική σκέψη για ταυτότητα, αξιοπρέπεια και κλήση.
Ένα άλλο διαρκές θέμα είναι ο καθρέφτης ή η αντανακλαστική όραση. Ο Παύλος μιλά για την πνευματική διαπλάτυση με όρους θεάσεως της δόξης και μεταμορφώσεως στην ίδια εκείνη εικόνα. Ο Ιάκωβος χρησιμοποιεί την εικόνα του καθρέφτη για αυτοεξέταση, προειδοποιώντας ότι η απλή αυτοπαρατήρηση χωρίς υπακοή είναι εξαπατητική. Οι αφηγήσεις της Παλαιάς Διαθήκης όπου άνθρωποι συναντούν τον Θεό ή την παρουσία του διδάσκουν ταπεινοφροσύνη: κανένας δεν μπορεί να αντικρίσει την πλήρη δόξα του Θεού και να παραμένει αμετακίνητος, και ταυτόχρονα ο Θεός αποκαλύπτεται με τρόπους προσαρμοσμένους στην ανθρώπινη αδυναμία.
Και εποίησεν ο Θεός τον άνθρωπον κατ' εικόνα εαυτού· κατ' εικόνα Θεού εποίησεν αυτόν· άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς·
Και εκάλεσεν Ιακώβ το όνομα του τόπου εκείνον Φανουήλ, λέγων, Διότι είδον τον Θεόν πρόσωπον προς πρόσωπον, και εφυλάχθη η ζωή μου.
Και είπε, δεν δύνασαι να ίδης το πρόσωπόν μου· διότι άνθρωπος δεν θέλει με ιδεί και ζήσει.
Ημείς δε πάντες βλέποντες ως εν κατόπτρω την δόξαν του Κυρίου με ανακεκαλυμμένον πρόσωπον, μεταμορφούμεθα εις την αυτήν εικόνα από δόξης εις δόξαν, καθώς από του Πνεύματος του Κυρίου.
Διότι εάν τις ήναι ακροατής του λόγου και ουχί εκτελεστής, ούτος ομοιάζει με άνθρωπον, όστις θεωρεί το φυσικόν αυτού πρόσωπον εν κατόπτρω·
Διότι τώρα βλέπομεν διά κατόπτρου αινιγματωδώς, τότε δε πρόσωπον προς πρόσωπον· τώρα γνωρίζω κατά μέρος, τότε δε θέλω γνωρίσει καθώς και εγνωρίσθην.
Όνειρα στην βιβλική παράδοση
Η Βίβλος καταγράφει τα όνειρα ως ένα από τα μέσα με τα οποία ο Θεός επικοινωνούσε στην εποχή της παλαιάς διαθήκης. Σημαντικά παραδείγματα είναι τα όνειρα του Ιωσήφ, οι ερμηνείες που προσφέρθηκαν στην Αίγυπτο και τα προφητικά όνειρα του Δανιήλ. Ωστόσο, η βιβλική θεολογία προσεγγίζει τα όνειρα με προσοχή. Τα όνειρα μπορεί να είναι όργανα θείας αποκάλυψης, αλλά μπορούν επίσης να είναι αντηχήσεις της καρδιάς, απλή φαντασία ή πλάνη. Η Καινή Διαθήκη τονίζει την πρωτοκαθεδρία του Χριστού και της Γραφής στη διάκριση, και η πρώτη εκκλησία εξέταζε τις αποκαλύψεις με βάση τη συμφωνία τους με το ευαγγέλιο, τον καρπό που έφεραν και την ευθύνη της κοινότητας. Η ταπεινοφροσύνη και η υποταγή στη Γραφή είναι απαραίτητες όταν ένας Χριστιανός επιδιώκει να διακρίνει κάποιο νόημα σε ένα όνειρο.
Ενυπνιασθείς δε ο Ιωσήφ ενύπνιον, διηγήθη αυτό εις τους αδελφούς αυτού· και εμίσησαν αυτόν έτι μάλλον.
Οι δε είπον προς αυτόν, Ενυπνιάσθημεν ενύπνιον και δεν είναι ουδείς όστις να εξηγήση αυτό. Και είπε προς αυτούς ο Ιωσήφ, Δεν ανήκουσιν εις τον Θεόν αι εξηγήσεις; διηγήθητέ μοι, παρακαλώ.
αλλ' είναι Θεός εν τω ουρανώ, όστις αποκαλύπτει μυστήρια και κάμνει γνωστόν εις τον βασιλέα Ναβουχοδονόσορ, τι μέλλει γενέσθαι εν ταις εσχάταις ημέραις. Το ενύπνιόν σου και αι οράσεις της κεφαλής σου επί της κλίνης σου είναι αύται·
Πιθανές βιβλικές ερμηνείες του ονείρου
Ακολουθούν θεολογικές δυνατότητες ριζωμένες στο βιβλικό συμβολισμό, παρουσιασμένες ως ερμηνείες και όχι ως συγκεκριμένα μηνύματα.
1. Κάλεσμα να θυμηθείς την πλασμένη ταυτότητά σου
Το να βλέπεις το πρόσωπό σου μπορεί να ξαναφέρνει τον πιστό στην θεολογική αλήθεια ότι είμαστε πλασμένοι κατ’ εικόνα Θεού. Αυτή η εικόνα έχει πληγεί από την αμαρτία αλλά παραμένει η βάση για την αξιοπρέπεια και την κλήση. Ένα τέτοιο όνειρο μπορεί να προσκαλεί σε προβληματισμό για το πώς εκπροσωπείς τον Θεό στις σχέσεις και στη διαχείριση των δοθεισών σου ευθυνών.
Και εποίησεν ο Θεός τον άνθρωπον κατ' εικόνα εαυτού· κατ' εικόνα Θεού εποίησεν αυτόν· άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς·
Ημείς δε πάντες βλέποντες ως εν κατόπτρω την δόξαν του Κυρίου με ανακεκαλυμμένον πρόσωπον, μεταμορφούμεθα εις την αυτήν εικόνα από δόξης εις δόξαν, καθώς από του Πνεύματος του Κυρίου.
2. Πρόσκληση σε εσωτερική εξέταση και μετάνοια
Η γλώσσα του καθρέφτη στη Γραφή υποδηλώνει ότι το να βλέπει κανείς το δικό του πρόσωπο μπορεί να συμβολίζει αυτοεξέταση. Η εικόνα της αυτοθεώρησης μπορεί να καλέσει έναν Χριστιανό σε έντιμη αποτίμηση ενώπιον του Θεού, σε εξομολόγηση όσων δεν έχουν ακόμη συμμορφωθεί προς τον Χριστό και σε δέσμευση για υπακοή. Αυτό δεν είναι κάλεσμα σε αυτοκαταδίκη αλλά σε μεταμόρφωση γεμάτη χάρη και μετάνοια.
Διότι εάν τις ήναι ακροατής του λόγου και ουχί εκτελεστής, ούτος ομοιάζει με άνθρωπον, όστις θεωρεί το φυσικόν αυτού πρόσωπον εν κατόπτρω·
και μη συμμορφόνεσθε με τον αιώνα τούτον, αλλά μεταμορφόνεσθε διά της ανακαινίσεως του νοός σας, ώστε να δοκιμάζητε τι είναι το θέλημα του Θεού, το αγαθόν και ευάρεστον και τέλειον.
3. Επίγνωση της θέσης σου ενώπιον του Θεού
Η βιβλική χρήση του «προσώπου» συχνά φέρει την έννοια της παρουσίας ή της θείας εύνοιας. Ένα όνειρο με το πρόσωπό σου μπορεί να αντιπροσωπεύει μια ανησυχία ή συνειδητοποίηση ότι σε βλέπει ο Θεός, προκαλώντας ευγνωμοσύνη για το βλέμμα Του ή μια σοβαρή υπενθύμιση ευθύνης. Η κατάλληλη ανταπόκριση είναι ταπεινή βεβαιότητα που εδράζεται στον Χριστό, όχι ανησυχία.
«Εις τον πρώτον μουσικόν. Ψαλμός του Δαβίδ.» Κύριε, εδοκίμασάς με και με εγνώρισας.
Διότι τώρα βλέπομεν διά κατόπτρου αινιγματωδώς, τότε δε πρόσωπον προς πρόσωπον· τώρα γνωρίζω κατά μέρος, τότε δε θέλω γνωρίσει καθώς και εγνωρίσθην.
4. Θεολογική προτροπή προς αυθεντικότητα
Εφόσον η Γραφή κατακρίνει την υποκρισία και επαινεί την ειλικρίνεια, το όνειρο του δικού σου προσώπου μπορεί να υποδεικνύει ανάγκη για αυθεντικότητα ενώπιον του Θεού και των άλλων. Αυτό μπορεί να σημαίνει εναρμόνιση των εξωτερικών πράξεων με την εσωτερική αφοσίωση, διαφανή ζωή μέσα στην εκκλησιαστική κοινότητα και επιδίωξη συμφιλίωσης όπου υπάρχει διάσπαση.
Και διά τι βλέπεις το ξυλάριον το εν τω οφθαλμώ του αδελφού σου, την δε δοκόν την εν τω οφθαλμώ σου δεν παρατηρείς;
Όθεν απορρίψαντες το ψεύδος, λαλείτε αλήθειαν έκαστος μετά του πλησίον αυτού· διότι είμεθα μέλη αλλήλων.
5. Σύμβολο μελλοντικής μεταμόρφωσης (όχι πρόβλεψη)
Η Γραφή υπόσχεται ότι οι πιστοί θα μεταμορφωθούν για να αντανακλούν την ομοιότητα του Χριστού. Τα όνειρα που σε δείχνουν μπορεί συμβολικά να προαναγγέλλουν την συνεχιζόμενη αγιοποίηση και όχι να προφητεύουν ένα συγκεκριμένο γεγονός. Θεολογικά, ένα τέτοιο όνειρο μπορεί να υπενθυμίζει την ελπίδα: ο Θεός εργάζεται να διαμορφώσει το λαό Του κατά το πρότυπο του Χριστού.
Αγαπητοί, τώρα είμεθα τέκνα Θεού, και έτι δεν εφανερώθη τι θέλομεν είσθαι· εξεύρομεν όμως ότι όταν φανερωθή, θέλομεν είσθαι όμοιοι με αυτόν, διότι θέλομεν ιδεί αυτόν καθώς είναι.
Ημείς δε πάντες βλέποντες ως εν κατόπτρω την δόξαν του Κυρίου με ανακεκαλυμμένον πρόσωπον, μεταμορφούμεθα εις την αυτήν εικόνα από δόξης εις δόξαν, καθώς από του Πνεύματος του Κυρίου.
Σημείωση για άλλα πλαίσια: Κάποιοι βρίσκουν χρήσιμη την κοσμική ψυχολογική γλώσσα για προσωπική επίγνωση. Συνοπτικά, οι ψυχολόγοι μπορεί να ερμηνεύσουν ένα όνειρο με το πρόσωπό σου ως συνδεδεμένο με την αυτοεικόνα ή ανησυχίες ταυτότητας. Αυτή η προοπτική μπορεί να είναι χρήσιμη ως ποιμαντική συμπλήρωση αλλά θα πρέπει να διακρίνεται σαφώς από τη βιβλική ερμηνεία.
Ποιμαντική σκέψη και διάκριση
Όταν ένας Χριστιανός βιώνει ένα ζωντανό όνειρο όπου βλέπει το πρόσωπό του, ο ποιμαντικός δρόμος είναι μετρημένος, κεντροθετημένος στη Γραφή και κοινοτικός. Συνιστώμενα βήματα περιλαμβάνουν προσευχητική σκέψη, αίτηση στον Άγιο Πνεύμα για σοφία και ανάγνωση της Γραφής σχετικά με ταυτότητα, μετάνοια και παρουσία του Θεού. Μοιραστείτε την εμπειρία με έναν έμπιστο ποιμένα ή ώριμο πιστό για συμβουλή και δοκιμασία. Αναζητήστε συμφωνία με τις κεντρικές αλήθειες του ευαγγελίου: η όποια πιθανή ερμηνεία ενισχύει την κυριότητα του Χριστού, το κάλεσμα σε αγιότητα και τη χάρη;
Αποφύγετε τον αισθησιασμό ή την υπόθεση ότι το όνειρο είναι ιδιωτική προφητεία. Μη αφήνετε τον φόβο να κυριαρχήσει· η Γραφή καλεί τους πιστούς να ρίχνουν τις ανησυχίες τους στον Θεό και να βρίσκουν ειρήνη στις υποσχέσεις Του. Αν το όνειρο ξυπνήσει πεποιθήσεις που οδηγούν σε εξομολόγηση, συμφιλίωση ή ανανεωμένη αφοσίωση, αντιμετωπίστε αυτούς τους καρπούς ως σημαντικούς. Αν προκαλέσει σύγχυση ή αναστάτωση, συνεχίστε να θεμελιώνετε τη ζωή σας στη Γραφή και στην κοινότητα παρά να αναζητάτε μυστικιστικές διαβεβαιώσεις.
Συμπέρασμα
Τα όνειρα για το να βλέπεις το πρόσωπό σου μπορούν να έχουν νόημα για τους Χριστιανούς όταν ερμηνεύονται εντός βιβλικών κατηγοριών: πλασμένη ταυτότητα, παρουσία ενώπιον του Θεού, αυτοεξέταση, αυθεντικότητα και συνεχιζόμενη μεταμόρφωση. Η Βίβλος δεν παρέχει σταθερά κλειδιά ένα προς ένα για κάθε εικόνα ονείρου, αλλά προσφέρει πλούσια συμβολική γλώσσα και θεολογικές αρχές που καθοδηγούν τη διάκριση. Οι Χριστιανοί πρέπει να προσεγγίζουν τέτοια όνειρα με ταπεινοφροσύνη, προσευχή και τη συμβουλή της Γραφής και της κοινότητας, εμπιστευόμενοι ότι ο Θεός είναι πιο αποφασισμένος να διαμορφώσει την ομοιότητα προς τον Χριστό παρά να στέλνει αινιγματικά ιδιωτικά μηνύματα.