1. Giới thiệu
Mơ thấy bọ ve có thể thu hút sự chú ý của người Kitô hữu. Hình ảnh rõ rệt và gây bồn chồn: những sinh vật nhỏ bám chặt, cắn và rút sinh lực từ vật chủ. Vì Kinh Thánh dùng những hình ảnh cụ thể để dạy chân lý thuộc linh, một giấc mơ như vậy có thể gợi lên những câu hỏi về ý nghĩa. Cần bắt đầu với một lời cảnh giác: Kinh Thánh không phải là một cuốn từ điển giấc mơ hay một công thức giải mã mọi hình ảnh ban đêm. Thay vào đó, Thánh Kinh cung cấp những khung biểu tượng và những chủ đề thần học giúp tín hữu suy ngẫm về điều Chúa có thể nhấn mạnh. Mọi cách giải thích nên được đưa ra như một khả thể mục vụ, không phải như một mặc khải đã được đảm bảo.
2. Biểu tượng trong Kinh Thánh
Biểu tượng cốt lõi mà bọ ve gợi lên — những sinh vật nhỏ, bám chặt, ký sinh — phù hợp với một số mô hình biểu tượng trong Kinh Thánh. Kinh Thánh thường dùng những vật nhỏ hoặc dường như không quan trọng để tượng trưng cho những thực tại đạo đức và thuộc linh có ảnh hưởng vượt trội. Ví dụ, Kinh Thánh cảnh báo rằng những ảnh hưởng hư hoại nhỏ có thể làm hỏng một tổng thể lớn hơn. Ẩn dụ về “những con cáo nhỏ” làm hỏng vườn nho nắm bắt cách mà tổn hại nhỏ, dai dẳng làm suy yếu sự tăng trưởng và sinh hoa quả.
Hãy bắt cho chúng tôi những con chồn, Những con chồn nhỏ phá hại vườn nho; Vì vườn nho chúng tôi đương trổ bông.
Tương tự, hình ảnh men ít thấm vào cả khối bột minh họa cách một yếu tố hư hoại nhỏ có thể ảnh hưởng đến toàn thể cộng đồng.
Thật anh em chẳng có cớ mà khoe mình đâu! Anh em há chẳng biết rằng một chút men làm cho cả đống bột dậy lên sao?
Kinh Thánh cũng trình bày thực tại về sự ô uế, bệnh tật, và những điều bám vào thân thể như những ẩn dụ phù hợp cho tội lỗi, cảm giác tội lỗi, và sự ô nhiễm đạo đức (những điều luật về ô uế và bệnh da thường phục vụ như typology đạo đức). Trong việc đọc mục vụ, hình ảnh về tổn thương da có thể chỉ đến nhu cầu được thanh tẩy và khôi phục.
Thầy tế lễ sẽ khám vít ở trên da thân người; nếu lông vít đó đã trở thành trắng, và nếu vít hủng xuống sâu hơn da thân mình, ấy là một vít phung: thầy tế lễ khám rồi sẽ định người nầy là ô uế.
Thánh Kinh cũng dùng hình ảnh nông nghiệp và ký sinh — cỏ lùng giữa lúa mì, sâu hại làm giảm năng suất cánh đồng — để nói về cộng đồng lẫn lộn, dối trá mọc bên cạnh chân lý, và sự kiên nhẫn của Thiên Chúa trong phán xét.
24Ðức Chúa Jêsus phán ví dụ khác cùng chúng rằng: Nước thiên đàng giống như người kia gieo giống tốt trong ruộng mình. 25Nhưng đương khi người ta ngủ, thì kẻ th@¹ chủ ruộng liền đến, gieo cỏ lùng vào trong lúa mì, rồi đi. 26Ðến khi lúa mì lớn lên, và trổ bông, thì cỏ lùng cũng lòi ra. 27Các đầy tớ của chủ nhà bèn đến thưa rằng: Thưa chủ, chủ không gieo giống tốt trong ruộng chủ sao? Vậy thì cỏ lùng bởi đâu mà ra? 28Chủ đáp rằng: Ấy là một kẻ thù đã làm điều đó. Các đầy tớ thưa rằng: Vậy chủ có muốn chúng tôi đi nhổ cỏ đó chăng? 29Chủ rằng: Chẳng nên, e khi nhổ cỏ lùng, hoặc các ngươi nhổ lộn lúa mì đi chăng. 30Hãy để cho cả hai thứ cùng lớn lên cho đến mùa gặt; đến mùa gặt, ta sẽ dặn con gặt rằng: trước hết hãy nhổ cỏ lùng, bó lại từng bó mà đốt đi; song hãy thâu trử lúa mì vào kho ta.
Những mô hình biểu tượng này cung cấp cho tín hữu ngôn ngữ để suy nghĩ về một giấc mơ về bọ ve: các chủ đề về tổn hại nhỏ nhưng dai dẳng, ô uế bám chặt, và khó khăn khi loại bỏ những gì đã gắn chặt.
3. Giấc mơ trong truyền thống Kinh Thánh
Kinh Thánh ghi lại giấc mơ như một trong những phương cách Chúa đã dùng để giao tiếp, nhưng cũng cho thấy không phải mọi giấc mơ đều là tiên tri hay mang thẩm quyền thiêng liêng. Những nhân vật như Giuse và Daniel nhận được những giấc mơ rõ ràng từ Chúa và kèm theo sự xác nhận. Đồng thời, những giấc mơ khác lại mơ hồ hoặc phản ánh thực tại tâm lý và văn hóa. Thần học Kitô do đó khuyên sự phân định, khiêm nhường, và thử thách mọi thông điệp được cho là như vậy.
Giô-sép có nằm chiêm bao, thuật lại cho các anh mình nghe; họ càng thêm ganh ghét nữa.
Vậy sự kín nhiệm được tỏ ra cho Ða-ni-ên trong sự hiện thấy ban đêm; Ða-ni-ên bèn ngợi khen Chúa trên trời.
Song đang ngẫm nghĩ về việc ấy, thì thiên sứ của Chúa hiện đến cùng Giô-sép trong giấc chiêm bao, mà phán rằng: Hỡi Giô-sép, con cháu Ða-vít, ngươi chớ ngại lấy Ma-ri làm vợ, vì con mà người chịu thai đó là bởi Ðức Thánh Linh.
Một nguyên tắc hướng dẫn hữu ích trong Tân Ước là thử thần linh và mang sự phân định đến những gì dường như được bộc lộ trong giấc mơ.
Hỡi kẻ rất yêu dấu, chớ tin cậy mọi thần, nhưng hãy thử cho biết các thần có phải đến bởi Ðức Chúa Trời chăng; vì có nhiều tiên tri giả đã hiện ra trong thiên hạ.
4. Những cách giải thích Kinh Thánh có thể cho giấc mơ
Dưới đây là một số khả thể thần học — những cách mà tín hữu có thể giải thích mục vụ và theo Kinh Thánh một giấc mơ về bọ ve. Không cách nào trong số này tuyên bố đoán trước tương lai; mỗi cách được đưa ra như một lối để suy nguyện cầu nguyện.
Tội lỗi dai dẳng hoặc thói quen bám chặt
Một cách giải thích đơn giản theo Kinh Thánh là bọ ve tượng trưng cho những thói quen, tội lỗi, hoặc mô thức bám chặt vào đời người. Những tội nhỏ thường tồn tại vì chúng bị bỏ qua, khoan dung, hoặc xem nhẹ, nhưng chúng có thể làm hao mòn sức sống thuộc linh theo thời gian. Hình ảnh về một ảnh hưởng nhỏ hư hoại lan rộng là một lời cảnh báo vang vọng trong Kinh Thánh.
Thật anh em chẳng có cớ mà khoe mình đâu! Anh em há chẳng biết rằng một chút men làm cho cả đống bột dậy lên sao?
Cách đọc này hướng tới sự ăn năn, xưng tội, và vai trò của hội thánh trong việc phục hồi những người bị vướng vào tội dai dẳng.
Còn nếu chúng ta xưng tội mình, thì Ngài là thành tín công bình để tha tội cho chúng ta, và làm cho chúng ta sạch mọi điều gian ác.
Quấy rối hoặc áp bức thuộc linh cần nguồn lực thuộc linh
Một khả thể mục vụ khác là giấc mơ phản ánh cảm giác bị áp lực hay quấy rầy thuộc linh — cảm thấy kiệt sức, bị tấn công lặp đi lặp lại, hoặc bị áp bức. Tân Ước đặt những thực tại đó trong bối cảnh cuộc chiến thuộc linh lớn hơn và kêu gọi tín hữu mặc lấy các phương tiện thuộc linh: cầu nguyện, Kinh Thánh, và áo giáp Chúa ban.
10Vả lại, anh em phải làm mạnh dạn trong Chúa, nhờ sức toàn năng của Ngài. 11Hãy mang lấy mọi khí giới của Ðức Chúa Trời, để được đứng vững mà địch cùng mưu kế của ma quỉ. 12Vì chúng ta đánh trận, chẳng phải cùng thịt và huyết, bèn là cùng chủ quyền, cùng thế lực, cùng vua chúa của thế gian mờ tối nầy, cùng các thần dữ ở các miền trên trời vậy. 13Vậy nên, hãy lấy mọi khí giới của Ðức Chúa Trời, hầu cho trong ngày khốn nạn, anh em có thể cự địch lại và khi thắng hơn mọi sự rồi, anh em được đứng vững vàng. 14Vậy, hãy đứng vững, lấy lẽ thật làm dây nịt lưng, mặc lấy giáp bằng sự công bình, 15dùng sự sẵn sàng của Tin Lành bình an mà làm giày dép. 16Lại phải lấy thêm đức tin làm thuẫn, nhờ đó anh em có thể dập tắt được các tên lửa của kẻ dữ. 17Cũng hãy lấy sự cứu chuộc làm mão trụ, và cầm gươm của Ðức Thánh Linh, là lời Ðức Chúa Trời. 18Hãy nhờ Ðức Thánh Linh, thường thường làm đủ mọi thứ cầu nguyện và nài xin. Hãy dùng sự bền đổ trọn vẹn mà tỉnh thức về điều đó, và cầu nguyện cho hết thảy các thánh đồ.
Cách hiểu này nhấn mạnh cậy trông vào sức mạnh của Thiên Chúa hơn là vào nỗi sợ. Nó mời gọi tín hữu kháng cự trong cầu nguyện và tìm sự hỗ trợ của các lãnh đạo thuộc linh.
Vậy hãy phục Ðức Chúa Trời; hãy chống trả ma quỉ, thì nó sẽ lánh xa anh em.
Sự hao mòn trong quan hệ hoặc xã hội: những người bám lấy và khai thác
Bọ ve cũng có thể tượng trưng cho những quan hệ không lành mạnh hoặc những người “hút cạn” tài nguyên — về cảm xúc, tài chính, hoặc thuộc linh. Kinh Thánh cảnh báo về những kẻ giáo huấn sai lạc và những người ăn thịt kẻ yếu. Hình ảnh những ký sinh nhỏ có thể đại diện cho những kẻ bám vào hội thánh hoặc cá nhân và gây hại.
Hãy coi chừng tiên tri giả, là những kẻ mang lốt chiên đến cùng các ngươi, song bề trong thật là muông sói hay cắn xé.
1Hãy biết rằng trong ngày sau rốt, sẽ có những thời kỳ khó khăn. 2Vì người ta đều tư kỷ, tham tiền, khoe khoang, xấc xược, hay nói xấu, nghịch cha mẹ, bó buộc, không tin kính, 3vô tình, khó hòa thuận, hay phao vu, không tiết độ, dữ tợn, thù người lành, 4lường thầy phản bạn, hay nóng giận, lên mình kiêu ngạo, ưa thích sự vui chơi hơn là yêu mến Ðức Chúa Trời, 5bề ngoài giữ điều nhơn đức, nhưng chối bỏ quyền phép của nhơn đức đó. Những kẻ thể ấy, con hãy lánh xa đi.
Cách hiểu này dẫn đến sự phân định thiết thực về ranh giới, khuyên nhủ khôn ngoan, và trách nhiệm của hội thánh trong việc bảo vệ chiên.
Lời mời gọi thanh tẩy, chữa lành và phục hồi
Cuối cùng, bọ ve như một hình ảnh có thể phục vụ như lời mời gọi tìm kiếm sự thanh tẩy, chữa lành, và sự dựa vào công trình phục hồi của Đức Kitô. Ngôn ngữ Kinh Thánh về thanh tẩy, chữa lành thuộc linh, và đổi mới nội tâm phù hợp với hình ảnh về điều phải được loại bỏ và chữa lành.
Ðức Chúa Trời ôi! xin hãy dựng nên trong tôi một lòng trong sạch, Và làm cho mới lại trong tôi một thần linh ngay thẳng.
Còn nếu chúng ta xưng tội mình, thì Ngài là thành tín công bình để tha tội cho chúng ta, và làm cho chúng ta sạch mọi điều gian ác.
Lối mục vụ này cũng hướng tới các bí tích, xưng công khai trong cộng đồng, và chăm sóc mục vụ như những phương tiện để kinh nghiệm ơn phục hồi của Chúa.
5. Suy ngẫm mục vụ và phân định
Khi tín hữu trải nghiệm những giấc mơ gây lo lắng, phản ứng thích hợp là có chừng mực và thuộc linh. Cầu xin sự sáng suốt, đem giấc mơ đến với Kinh Thánh, và tham vấn những người cố vấn Kitô già dặn hoặc mục sư mà bạn tin cậy. Hội thánh là phòng thí nghiệm của sự phân định; đem những hình ảnh vào lời cầu nguyện chung giúp thử xem chúng có chỉ đến tội, đến vấn đề quan hệ, đến mối quan tâm thuộc linh, hay chỉ đơn giản là áp lực.
Đồng thời khôn ngoan khi nhớ rằng không phải mọi giấc mơ đều là thông điệp thiêng liêng. Thử những ấn tượng theo Kinh Thánh, tránh giải thích giật gân, và giữ mọi cách hiểu một cách nhẹ nhàng. Những bước thực tiễn gồm xưng tội nơi thích hợp, tìm hòa giải trong các mối quan hệ, mặc lấy những kỷ luật thuộc linh, và cảnh giác khỏi cô lập.
Hãy nhờ Ðức Thánh Linh, thường thường làm đủ mọi thứ cầu nguyện và nài xin. Hãy dùng sự bền đổ trọn vẹn mà tỉnh thức về điều đó, và cầu nguyện cho hết thảy các thánh đồ.
Hỡi kẻ rất yêu dấu, chớ tin cậy mọi thần, nhưng hãy thử cho biết các thần có phải đến bởi Ðức Chúa Trời chăng; vì có nhiều tiên tri giả đã hiện ra trong thiên hạ.
Một ghi chú tối thiểu, mang tính thế tục: giấc mơ có thể phản ánh những lo âu và trải nghiệm hàng ngày. Nhận xét đó không phủ nhận ý nghĩa thuộc linh nhưng khiến diễn giải được khiêm nhường và cân bằng.
6. Kết luận
Những giấc mơ về bọ ve có thể thúc đẩy người Kitô hữu chú ý đến những điều nhỏ, dai dẳng trong linh hồn và trong đời sống làm hao mòn sức khoẻ thuộc linh. Kinh Thánh cung cấp những hình ảnh — những con cáo nhỏ, men, cỏ lùng — giúp chúng ta suy nghĩ thần học về cách những sự hư hoại nhỏ có thể gây hậu quả lớn. Việc giải thích giấc mơ phải được đưa ra với thái độ khiêm nhường: thử theo Kinh Thánh, đem vào cộng đồng Kitô, và đáp lại bằng ăn năn, cầu nguyện, và quản trị khôn ngoan. Trên hết, nhìn đến Đức Kitô để được chữa lành và thanh tẩy, tin rằng Thiên Chúa biến ngay cả những biểu tượng đáng lo ngại thành cơ hội để tăng trưởng và phục hồi.