Giới thiệu
Những hình ảnh trong giấc mơ có mang hào quang tự nhiên thu hút sự chú ý của người Kitô hữu. Hào quang gợi lên ánh sáng, vinh quang và một dấu hiệu hữu hình của sự thánh trong nghệ thuật và văn hóa, nên khi một hình ảnh như vậy xuất hiện trong khi ngủ, nó có thể có cảm giác mang ý nghĩa thuộc linh. Tuy nhiên, Kinh Thánh không phải là một cuốn từ điển giấc mơ trao cho từng hình ảnh ban đêm một nghĩa một từ. Thay vào đó, Kinh Thánh cung cấp những biểu tượng lặp lại, các phạm trù thần học, và những chuyện kể về cách Đức Chúa Trời giao tiếp. Những nguồn lực đó giúp người Kitô hữu diễn giải giấc mơ với thái độ khiêm nhường và thận trọng: chúng ta lắng nghe các chủ đề phù hợp với Kinh Thánh, thử xét cảm giác với chân lý Kinh Thánh, và tránh biến hình ảnh thành những mã định mệnh.
Biểu tượng Kinh Thánh trong Kinh Thánh
Kinh Thánh thường dùng ánh sáng, rạng ngời và vinh quang để nói về sự hiện diện của Đức Chúa Trời, sự biến đổi của những người có đức tin, và cõi trời. Thuật ngữ thường được dịch là vinh quang biểu đạt sự hiện diện hiển nhiên và một thực tại tâm linh nặng nề. Một vài đoạn văn cho thấy khuôn mặt hoặc áo quần của con người trở nên rạng ngời khi gặp gỡ Đức Chúa Trời, cũng như ngôn ngữ về việc tỏa sáng và được mặc lấy ánh sáng.
29Khi Môi-se tay cầm hai bảng chứng đi xuống núi Si-na -i, chẳng biết rằng da mặt mình sáng rực bởi vì mình hầu chuyện Ðức Giê-hô-va. 30Nhưng A-rôn cùng cả dân Y-sơ-ra-ên nhìn Môi-se thấy mặt người sáng rực, sợ không dám lại gần. 31Môi-se bèn gọi họ, A-rôn cùng các hội trưởng đến gần; rồi nói chuyện cùng họ. 32Kế sau, cả dân Y-sơ-ra-ên đến gần, người truyền dặn các điều của Ðức Giê-hô-va đã phán dặn mình nơi núi Si-na -i. 33Môi-se thôi nói chuyện cùng họ, liền lấy lúp che mặt mình lại. 34Khi Môi-se vào trước mặt Ðức Giê-hô-va đặng hầu chuyện Ngài, thì dở lúp lên cho đến chừng nào lui ra; đoạn ra nói lại cùng dân Y-sơ-ra-ên mọi lời Ngài đã phán dặn mình. 35Dân Y-sơ-ra-ên nhìn mặt Môi-se thấy da mặt người sáng rực, thì Môi-se lấy lúp che mặt mình cho đến khi nào vào hầu chuyện Ðức Giê-hô-va.
Ngài biến hóa trước mặt các ngươi ấy mặt Ngài sáng lòa như mặt trời, áo Ngài trắng như ánh sáng.
Ðương khi cầu nguyện, diện mạo Ngài khác thường, áo Ngài trở nên sắc trắng chói lòa.
1Hỡi linh hồn ta, khá ngợi khen Ðức Giê-hô-va! Hỡi Giê-hô-va, Ðức Chúa Trời tôi, Chúa thật lớn lạ kỳ. Mặc sự sang trọng và oai nghi! 2Chúa bao phủ mình bằng ánh sáng khác nào bằng cái áo, Giương các từng trời ra như cái trại.
1Hãy dấy lên, và sáng lòe ra! Vì sự sáng ngươi đã đến, và vinh quang Ðức Giê-hô-va vã mọc lên trên ngươi. 2Nầy, sự tối tăm vây phủ đất, sự u ám bao bọc các dân; song Ðức Giê-hô-va dấy lên trên ngươi, vinh quang Ngài tỏ rạng trên ngươi. 3Các dân tộc sẽ được nơi sự sáng ngươi, các vua sẽ đến nơi sự chói sáng đã mọc lên trên ngươi.
Chúng ta ai nấy đều để mặt trần mà nhìn xem vinh hiển Chúa như trong gương, thì hóa nên cũng một ảnh tượng Ngài, từ vinh hiển qua vinh hiển, như bởi Chúa, là Thánh Linh.
14Ðầu và tóc người trong như lông chiên trắng, như tuyết; mắt như ngọn lửa; 15chơn như đồng sáng đã luyện trong lò lửa, và tiếng như tiếng nước lớn. 16Tay hữu người cầm bảy ngôi sao; miệng thò ra thanh gươm nhọn hai lưỡi và mặt như mặt trời khi soi sáng hết sức.
Những hình ảnh này tạo thành một từ vựng thần học: ánh sáng biểu thị sự thánh và chân lý của Đức Chúa Trời (Giăng gọi Chúa là ánh sáng của thế gian), rạng ngời có thể đánh dấu một hiện hiện của Thiên Chúa hay một cuộc gặp gỡ với sự hiện diện thần linh, và sự biến đổi—nhìn thấy vinh quang—dẫn đến sự thay đổi nên giống hình ảnh. Đồng thời, Kinh Thánh cẩn trọng phân biệt giữa vinh quang thực sự của Đức Chúa Trời và những vẻ bề ngoài giả tạo, che giấu kiêu ngạo hay lừa dối.
Giấc mơ trong truyền thống Kinh Thánh
Kinh Thánh chứa nhiều ví dụ nơi giấc mơ và thị kiến phục vụ làm phương tiện mặc khải, cảnh báo, hoặc thuyết phục nội tâm. Những giấc mơ của tổ phụ, các thị kiến ngôn sứ, và thông điệp của thiên sứ xuất hiện khắp cả hai phần Kinh Thánh, nhưng văn bản cũng cảnh báo về những giấc mơ giả và dạy về sự phân định. Giấc mơ không tự động là từ Đức Chúa Trời; chúng phải được cân nhắc với chân lý đã được mặc khải của Đức Chúa Trời, sự khôn ngoan của Hội Thánh, và hoa trái mà chúng sinh ra.
Sau đó, ta sẽ đổ Thần ta trên các loài xác thịt; con trai và con gái các ngươi sẽ nói tiên tri; những người già cả các ngươi sẽ thấy chiêm bao, những kẻ trai trẻ các ngươi sẽ xem sự hiện thấy.
5Giô-sép có nằm chiêm bao, thuật lại cho các anh mình nghe; họ càng thêm ganh ghét nữa. 6Người nói rằng: Tôi có điềm chiêm bao, xin các anh hãy nghe tôi thuật: 7Chúng ta đương ở ngoài đồng bó lúa, nầy bó lúa tôi đứng dựng lên, còn bó lúa của các anh đều đến ở chung quanh, sấp mình xuống trước bó lúa tôi. 8Các anh người bèn đáp rằng: Vậy, mầy sẽ cai trị chúng ta sao? mầy sẽ hành-quyền trên chúng ta sao? Họ càng ganh ghét hơn nữa, vì điềm chiêm bao và lời nói của chàng. 9Giô-sép lại nằm chiêm bao nữa, thuật cùng các anh mình rằng: Tôi còn một điềm chiêm bao nữa: Nầy mặt trời, mặt trăng, và mười một ngôi sao đều sấp mình xuống trước mặt tôi! 10Chàng thuật chiêm bao đó lại cho cha và các anh mình nghe; nhưng cha chàng quở mà hỏi rằng: Ðiềm chiêm bao của mầy đó có nghĩa chi? Có phải tao, mẹ, và các anh mầy đều phải đến sấp mình xuống đất trước mặt mầy chăng?
Song đang ngẫm nghĩ về việc ấy, thì thiên sứ của Chúa hiện đến cùng Giô-sép trong giấc chiêm bao, mà phán rằng: Hỡi Giô-sép, con cháu Ða-vít, ngươi chớ ngại lấy Ma-ri làm vợ, vì con mà người chịu thai đó là bởi Ðức Thánh Linh.
25Ta nghe điều những kẻ tiên tri nầy nói, chúng nó nhơn danh ta mà nói tiên tri giả dối, rằng: Ta có chiêm bao; thật, ta có chiêm bao! 26Những tiên tri ấy, theo sự dối trá của lòng mình mà nói tiên tri, chúng nó có lòng ấy cho đến chừng nào? 27Chúng nó mỗi người thuật chiêm bao cùng kẻ lân cận, tưởng sẽ khiến dân quên danh ta cũng như tổ phụ chúng nó vì Ba-anh quên danh ta. 28Khi tiên tri nào có chiêm bao, hãy thuật chiêm bao ấy đi; còn kẻ nào đã lãnh lời ta, hãy truyền lại lời ta cách trung tín! Ðức Giê-hô-va phán: Rơm rạ há xen vào với lúa mì sao? 29Lời ta há chẳng như lửa, như búa đập vỡ đá sao? Ðức Giê-hô-va phán vậy. 30Vậy nên Ðức Giê-hô-va phán rằng: Nầy, ta nghịch cùng những kẻ tiên tri ăn cắp lẫn nhau về lời của ta. 31Ðức Giê-hô-va phán: Nầy, ta nghịch cùng những kẻ tiên tri dùng lưỡi mình nói ra, mà rằng: Ngài phán. 32Ðức Giê-hô-va phán: Nầy, ta nghịch cùng những kẻ lấy chiêm bao giả dối mà nói tiên tri, thuật lại và lấy lời dối trá khoe khoang mà làm cho dân ta lầm lạc, nhưng ta không sai và cũng không bảo chúng nó; chúng nó cũng không làm ích gì cho dân nầy hết, Ðức Giê-hô-va phán vậy.
Lịch sử Kitô giáo thường đối xử với giấc mơ bằng một hỗn hợp giữa cởi mở và thận trọng: cởi mở với công việc tiếp tục của Đức Chúa Trời, nhưng thận trọng vì giấc mơ có thể phát sinh từ nhiều nguồn—Đức Chúa Trời, lương tâm, tiềm thức, hoặc các ảnh hưởng lừa dối. Kinh Thánh mời gọi thử nghiệm trong cầu nguyện, chứ không phải chấp nhận cả tin.
Những khả thể diễn giải Kinh Thánh cho giấc mơ
Dưới đây là những khả thể thần học để cân nhắc khi một hào quang xuất hiện trong giấc mơ. Mỗi khả thể được trình bày như một diễn giải mục vụ, không phải một dự đoán hay một thông điệp tự động.
1. Một biểu tượng về sự hiện diện hoặc vinh quang của Đức Chúa Trời
Một cách đọc thẳng thắn là hào quang tượng trưng cho vinh quang của Đức Chúa Trời, một cảm giác rằng người mơ đang cảm nhận sự gần bên hoặc thấy một thuộc tính thần linh. Những hiện hiện của Thiên Chúa trong Kinh Thánh thường bao gồm ánh sáng hoặc rạng ngời, và hình tượng như vậy trong giấc mơ có thể biểu tượng cho sự nhận biết thuộc linh, một mùa được soi sáng, hoặc một nhắc nhở về sự thánh của Đức Chúa Trời.
29Khi Môi-se tay cầm hai bảng chứng đi xuống núi Si-na -i, chẳng biết rằng da mặt mình sáng rực bởi vì mình hầu chuyện Ðức Giê-hô-va. 30Nhưng A-rôn cùng cả dân Y-sơ-ra-ên nhìn Môi-se thấy mặt người sáng rực, sợ không dám lại gần. 31Môi-se bèn gọi họ, A-rôn cùng các hội trưởng đến gần; rồi nói chuyện cùng họ. 32Kế sau, cả dân Y-sơ-ra-ên đến gần, người truyền dặn các điều của Ðức Giê-hô-va đã phán dặn mình nơi núi Si-na -i. 33Môi-se thôi nói chuyện cùng họ, liền lấy lúp che mặt mình lại. 34Khi Môi-se vào trước mặt Ðức Giê-hô-va đặng hầu chuyện Ngài, thì dở lúp lên cho đến chừng nào lui ra; đoạn ra nói lại cùng dân Y-sơ-ra-ên mọi lời Ngài đã phán dặn mình. 35Dân Y-sơ-ra-ên nhìn mặt Môi-se thấy da mặt người sáng rực, thì Môi-se lấy lúp che mặt mình cho đến khi nào vào hầu chuyện Ðức Giê-hô-va.
Ngài biến hóa trước mặt các ngươi ấy mặt Ngài sáng lòa như mặt trời, áo Ngài trắng như ánh sáng.
1Hỡi linh hồn ta, khá ngợi khen Ðức Giê-hô-va! Hỡi Giê-hô-va, Ðức Chúa Trời tôi, Chúa thật lớn lạ kỳ. Mặc sự sang trọng và oai nghi! 2Chúa bao phủ mình bằng ánh sáng khác nào bằng cái áo, Giương các từng trời ra như cái trại.
2. Lời kêu gọi đến sự thánh hay biến đổi
Rạng ngời trong Kinh Thánh liên kết với sự biến đổi—những ai chiêm ngưỡng Đức Chúa Trời thì được biến đổi nên giống Ngài. Do đó, một hào quang trong giấc mơ có thể là một biểu tượng thần học kêu gọi người mơ tiến sâu hơn vào sự thánh hóa, một lời nhắc rằng dân của Đức Chúa Trời đang dần dần được biến đổi nên giống Đấng Christ.
Chúng ta ai nấy đều để mặt trần mà nhìn xem vinh hiển Chúa như trong gương, thì hóa nên cũng một ảnh tượng Ngài, từ vinh hiển qua vinh hiển, như bởi Chúa, là Thánh Linh.
Vả, lúc trước anh em đương còn tối tăm, nhưng bây giờ đã nên người sáng láng trong Chúa. Hãy bước đi như các con sáng láng;
1Vậy, hỡi anh em, tôi lấy sự thương xót của Ðức Chúa Trời khuyên anh em dâng thân thể mình làm của lễ sống và thánh, đẹp lòng Ðức Chúa Trời, ấy là sự thờ phượng phải lẽ của anh em. 2Ðừng làm theo đời nầy, nhưng hãy biến hóa bởi sự đổi mới của tâm thần mình, để thử cho biết ý muốn tốt lành, đẹp lòng và trọn vẹn của Ðức Chúa Trời là thể nào.
3. Sự đồng nhận diện với Đấng Christ hoặc các thánh đồ
Trong một vài bối cảnh, hào quang có thể đóng vai trò như dấu hiệu của sự đồng nhận diện với Đấng Christ hoặc với đoàn thể những người trung tín. Kinh Thánh nói về tín hữu là con cái của ánh sáng và về vương miện công nghĩa. Hình ảnh có thể biểu tỏ sự thuộc về thuộc linh, ơn gọi, hoặc khích lệ để kiên trì trong đức tin.
Ðức Chúa Jêsus lại cất tiếng phán cùng chúng rằng: Ta là sự sáng của thế gian; người nào theo ta, chẳng đi trong nơi tối tăm, nhưng có ánh sáng của sự sống.
Những kẻ khôn sáng sẽ được rực rỡ như sự sáng trên vòng khung; và những kẻ dắt đem nhiều người về sự công bình sẽ sáng láng như các ngôi sao đời đời mãi mãi.
Hiện nay mão triều thiên của sự công bình đã để dành cho ta; Chúa là quan án công bình, sẽ ban mão ấy cho ta trong ngày đó, không những cho ta mà thôi, những cũng cho mọi kẻ yêu mến sự hiện đến của Ngài.
4. Một lời cảnh báo chống lại bề ngoài hình thức hoặc vẻ bề ngoài giả tạo
Không phải mọi sự rực rỡ đều thuộc về Đức Chúa Trời. Kinh Thánh chỉ trích đạo đức giả rỗng tuếch tìm tiếng vỗ tay thay vì sự hài lòng của Đức Chúa Trời. Một hào quang trong giấc mơ có thể là một tấm gương: hỏi liệu những dấu hiệu bên ngoài của sự thánh đã trở thành trang phục sáo rỗng hay liệu kiêu ngạo đã len vào. Cách đọc như vậy mời gọi xét lại động cơ và trở về với phục vụ khiêm nhường.
Hãy giữ, đừng làm sự công bình mình trước mặt người ta, cho họ đều thấy. Bằng không, thì các ngươi chẳng được phần thưởng gì của Cha các ngươi ở trên trời.
Họ làm việc gì cũng cố để cho người ta thấy, mang cái thẻ bài da cho rộng, xủ cái tua áo cho dài;
Chớ ai tự dối mình: nếu có ai trong vòng anh em tưởng mình khôn ngoan theo cách đời nầy, hãy trở nên dại dột, để được nên khôn ngoan;
5. Tưởng tượng về thiên sứ hoặc phụng vụ
Vì những cảnh trong Kinh Thánh đôi khi mô tả các thần thể thiên thượng với khía cạnh sáng rỡ và vì truyền thống phụng vụ thường dùng ánh sáng để biểu thị thực tại thiêng liêng, một hào quang có thể đơn giản tượng trưng cho sự hiện diện của sự phục vụ, sự chăm sóc của thiên sứ, hoặc đời sống thờ phượng của Hội Thánh. Trong trường hợp như vậy, hình ảnh khích lệ biết ơn về đồng hành thuộc linh hơn là diễn giải suy đoán.
Một thiên sứ của Chúa đến gần họ, và sự vinh hiển của Chúa chói lòa xung quanh, họ rất sợ hãi.
Các thiên sứ há chẳng phải đều là thần hầu việc Ðức Chúa Trời, đã được sai xuống để giúp việc những người sẽ hưởng cơ nghiệp cứu rỗi hay sao?
Trong tất cả những khả thể này, diễn giải thần học giữ trong các phạm trù Kinh Thánh—vinh quang, ánh sáng, biến đổi, ơn gọi, hoặc cảnh báo—mà không nhảy vọt sang những khẳng định huyền bí hay suy đoán. Giấc mơ có thể được giải thích dưới ánh sáng Kinh Thánh và khôn ngoan của cộng đồng, không phải bởi những quy tắc thần khí cá nhân.
(Ghi chú lâm sàng: hình ảnh sống động trong giấc mơ cũng có thể phản ánh những mối quan tâm khi thức hoặc các tiến trình thần kinh trong giấc ngủ; nhận xét này không phải là một lời giải thích thần học thay thế mà là một lời nhắc thực tế rằng nhiều yếu tố định hình giấc mơ.)
Suy ngẫm mục vụ và phân định
Khi một Kitô hữu tỉnh dậy sau một giấc mơ sống động có chứa hào quang, phản ứng mục vụ nên đo lường và đặt trên nền tảng Kinh Thánh. Các bước được khuyến nghị bao gồm:
- Cầu xin sự khôn ngoan và khiêm nhường, xin Đức Chúa Trời làm sáng tỏ Ngài có thể đang nói gì và giữ gìn khỏi kiêu ngạo.
- Thử nghiệm ấn tượng đó với Kinh Thánh. Ý nghĩa được gợi ý có phù hợp với giáo huấn Kinh Thánh về sự thánh, ân điển, và bản chất của Đức Chúa Trời không?
- Tìm sự khuyên bảo từ các tín hữu chín chắn hoặc một mục sư có thể giúp cân nhắc giấc mơ trong cộng đồng và lịch sử đức tin.
- Tìm hoa trái. Dấu hiệu hữu ích của sự thúc đẩy thuộc linh thật là nó dẫn đến ăn năn, yêu thương, việc lành, hoặc đời sống sùng mộ sâu hơn thay vì sợ hãi, bối rối, hoặc tự cao.
- Tiếp tục các kỷ luật thuộc linh—đọc Kinh Thánh, cầu nguyện, thờ phượng, và phục vụ—như những phương tiện bình thường mà qua đó Đức Chúa Trời hình thành dân Ngài.
Để phân định về các trải nghiệm thuộc linh, Kinh Thánh cung cấp hướng dẫn thực tế về việc tìm kiếm khôn ngoan và thử nghiệm các thần linh.
Ví bằng trong anh em có kẻ kém khôn ngoan, hãy cầu xin Ðức Chúa Trời, là Ðấng ban cho mọi người cách rộng rãi, không trách móc ai, thì kẻ ấy sẽ được ban cho.
Hỡi kẻ rất yêu dấu, chớ tin cậy mọi thần, nhưng hãy thử cho biết các thần có phải đến bởi Ðức Chúa Trời chăng; vì có nhiều tiên tri giả đã hiện ra trong thiên hạ.
5Hãy hết lòng tin cậy Ðức Giê-hô-va, Chớ nương cậy nơi sự thông sáng của con; 6Phàm trong các việc làm của con, khá nhận biết Ngài, Thì Ngài sẽ chỉ dẫn các nẻo của con.
Kết luận
Một hào quang trong giấc mơ có thể chỉ hướng cho người Kitô hữu về những chủ đề quen thuộc trong Kinh Thánh: sự hiện diện rạng ngời của Đức Chúa Trời, lời kêu gọi đến sự thánh, sự đồng nhận diện với Đấng Christ, hoặc một lời cảnh tỉnh nghiêm túc chống lại tôn giáo giả tạo. Kinh Thánh không cung cấp một nghĩa một từ duy nhất cho mọi hình ảnh trong giấc mơ, nhưng nó đưa ra một từ vựng biểu tượng phong phú—ánh sáng, vinh quang, biến đổi—mà theo đó các tín hữu có thể diễn giải những ấn tượng ban đêm. Phản ứng lành mạnh nhất của người Kitô hữu là thử nghiệm trong cầu nguyện, suy ngẫm dựa trên Kinh Thánh, và tìm kiếm khuyên bảo khôn ngoan, để phó mặc việc diễn giải cho phúc âm thay vì sợ hãi hay sự giật gân.