Giới thiệu
Một giấc mơ về việc bị ong chích có thể khiến kinh ngạc. Đối với người theo Cơ Đốc, hình ảnh như vậy tự nhiên gợi ra những câu hỏi: Đây có phải là tượng trưng không? Có phải là một cảnh báo, một phán xét, một lời gọi để thay đổi, hay chỉ đơn giản là sản phẩm của một tâm trí bận rộn? Quan trọng là bắt đầu với một giới hạn thần học: Kinh Thánh không phải là một quyển từ điển giấc mơ cung cấp những ý nghĩa một‑một cho mọi hình ảnh trong đêm. Tuy nhiên Thánh Kinh cung cấp ngôn ngữ tượng trưng và những motif lặp lại giúp kẻ tin phân biệt cách Đức Chúa Trời nói, cách tội lỗi và ân điển vận hành, và cách cộng đoàn đức tin diễn giải kinh nghiệm. Bài viết này nhằm khám phá biểu tượng Kinh Thánh liên quan đến ong, mật ong, và vết chích, đồng thời đưa ra những cách mục vụ lấy Kinh Thánh làm trung tâm để người Cơ Đốc suy nghĩ về một giấc mơ như vậy mà không coi đó là lời tiên tri trực tiếp.
Biểu tượng trong Kinh Thánh
Chính con ong không phải là một biểu tượng chiếm ưu thế trong Kinh Thánh, nhưng các hình ảnh liên quan — mật ong, vị ngọt, và nghịch lý của khoái lạc có thể trở nên hại — xuất hiện khắp kinh điển. Mật ong thường tượng trưng cho phước lành, sự cung cấp, và sự tốt lành của lời Đức Chúa Trời. Đồng thời Kinh Thánh cảnh báo rằng những điều tốt tự thân có thể trở nên nguy hiểm khi quá độ. Hình ảnh mật ong được tìm thấy một cách bất ngờ (như với Samson) cũng mang liên hệ tới sự ngạc nhiên, phần thưởng không xứng đáng, hoặc cuộc gặp lạ lùng giữa sự sống và sự chết. Những sợi nghĩa này giúp chúng ta hình thành một từ vựng Kinh Thánh để hiểu về một vết chích.
Ta ngự xuống đặng cứu dân nầy khỏi tay người Ê-díp-tô, dẫn từ xứ ấy lên đến một xứ kia đẹp đẽ và rộng rãi, đượm sữa và mật, tức là nơi dân Ca-na-an, dân Hê-tít, dân A-mô-rít, dân Phê-rê-sít, dân Hê-vít và dân Giê-bu-sít ở.
8Sau một ít lâu, người trở lại đặng cưới nàng; đi vòng lại xem cái thây sư tử, thấy trong xác nó có một đoàn ong và mật. 9Người bụm mật trong tay, vừa ăn vừa đi. Ðến gần cha mẹ, người đưa cho cha mẹ ăn, nhưng chẳng thuật lại rằng mình đã thấy mật đó trong thây sư tử.
Các điều ấy quí hơn vàng, thật báu hơn vàng ròng; Lại ngọt hơn mật, hơn nước ngọt của tàng ong.
Nếu con tìm được mật, hãy ăn vừa phải, Kẻo khi ăn no chán, con mửa ra chăng.
Những giấc mơ trong truyền thống Kinh Thánh
Kinh Thánh ghi lại nhiều giấc mơ và xử lý chúng theo những cách khác nhau. Một số giấc mơ là công cụ mặc khải của Đức Chúa Trời (như với Joseph và Daniel), trong khi những giấc mơ khác là một phần của đời sống thường nhật và không mang phái truyền đặc biệt nào từ Thiên Chúa. Truyền thống Kinh Thánh thúc giục sự phân định cẩn trọng: xét những giấc mơ theo Kinh Thánh, tìm lời khuyên khôn ngoan, và khiêm nhường trước việc đòi hỏi một lời trực tiếp từ Chúa. Giấc mơ có thể phản ánh thực tại thuộc linh, cám dỗ, lương tâm, hoặc nguyên nhân tự nhiên; chúng có thể thúc giục suy ngẫm, nhưng không nên được dùng để lấn át giáo huấn rõ ràng của Lời Chúa hoặc các phương tiện ân điển bình thường.
Giô-sép có nằm chiêm bao, thuật lại cho các anh mình nghe; họ càng thêm ganh ghét nữa.
Những cách diễn giải Kinh Thánh có thể cho giấc mơ
Dưới đây là vài khả thể thần học mà người Cơ Đốc có thể cân nhắc khi suy ngẫm về một giấc mơ thấy mình bị ong chích. Những khả thể này được đưa ra như các lựa chọn diễn giải có gốc rễ trong biểu tượng Kinh Thánh và các hạng mục thần học, chứ không phải là những tuyên bố dứt khoát hay dự báo.
1) Hình ảnh của vị ngọt biến thành đau đớn: phước lành và sự thái quá
Một chủ đề Kinh Thánh cơ bản là điều tốt (vị ngọt của mật ong, sự tốt lành của những ân tứ của Đức Chúa Trời) có thể trở nên có hại nếu bị dùng sai hoặc theo đuổi một cách thái quá. Một vết chích từ ong, do đó, có thể tượng trưng cho cách một phước lành đã biến thành nỗi đau — có thể qua sự hưởng thụ quá độ, đặt niềm tin sai chỗ, hoặc một mối quan hệ trở nên chua chát. Kinh Thánh thúc giục sự điều độ và cảnh báo rằng ngay cả những điều tốt cũng có thể thành nguồn rắc rối nếu không được cai quản bởi sự khôn ngoan.
13Hỡi con, hãy ăn mật, vì nó ngon lành; Tàng ong lấy làm ngọt ngào cho ổ gà con. 14Con sẽ biết sự khôn ngoan nơi linh hồn con cũng như vậy; Nếu con đã tìm được sự khôn ngoan, ắt sẽ có phần thưởng, Và sự trông đợi của con sẽ chẳng phải thành luống công.
Nếu con tìm được mật, hãy ăn vừa phải, Kẻo khi ăn no chán, con mửa ra chăng.
2) Vết đốt như hệ quả của tội lỗi hoặc thực tại của nỗi đau đạo đức
Phao-lô dùng ẩn dụ về một vết chích để nói về tác động của tội (rằng vết đốt của sự chết là tội). Từ góc độ thần học, bị ong chích trong giấc mơ có thể gợi lên giáo lý rằng tội để lại những vết thương — quan hệ, luân lý, và đôi khi là thể lý. Điều đó không có nghĩa mọi giấc mơ đau đớn đều biểu thị tội cá nhân, nhưng sự trung thực của Kinh Thánh về hậu quả đau đớn của tội giúp người ta hiểu những hình ảnh như vậy là lời mời xét mình, xưng nhận tội đã biết, và tìm hòa giải khi cần.
Cái nọc sự chết là tội lỗi, sức mạnh tội lỗi là luật pháp.
3) Sự sửa dạy, kỷ luật, hoặc thức tỉnh về một thay đổi cần thiết
Kinh Thánh nhất quán mô tả kỷ luật yêu thương của Đức Chúa Trời là nhằm sửa chữa chứ không chỉ trừng phạt. Những giấc mơ gây khó chịu có thể hoạt động như một dạng thức thức tỉnh do Chúa cho phép, thúc giục ăn năn hoặc đổi ưu tiên. Khi được diễn giải theo cách này, vết chích kêu gọi người mơ lắng nghe sự sửa dạy, giữ gìn khiêm nhường, và nhường cho công việc thánh hóa của Thánh Linh dưới sự giám sát của Lời Chúa và Hội Thánh.
5lại đã quên lời khuyên anh em như khuyên con, rằng: Hỡi con, chớ dể ngươi sự sửa phạt của Chúa, Và khi Chúa trách, chớ ngã lòng; 6Vì Chúa sửa phạt kẻ Ngài yêu, Hễ ai mà Ngài nhận làm con, thì cho roi cho vọt. 7Ví bằng anh em chịu sửa phạt, ấy là Ðức Chúa Trời đãi anh em như con, vì có người nào là con mà cha không sửa phạt? 8nhưng nếu anh em được khỏi sự sửa phạt mà ai nấy cũng phải chịu, thì anh em là con ngoại tình, chớ không phải con thật. 9Cha về phần xác sửa phạt, mà chúng ta còn kính sợ thay, huống chi Cha về phần hồn, chúng ta há chẳng càng nên vâng phục lắm để được sự sống sao? 10Vả, cha về phần xác theo ý mình mà sửa phạt chúng ta tạm thời, nhưng Ðức Chúa Trời vì ích cho chúng ta mà sửa phạt, để khiến chúng ta được dự phần trong sự thánh khiết Ngài. 11Thật các sự sửa phạt lúc đầu coi như một cớ buồn bã, chớ không phải sự vui mừng; nhưng về sau sanh ra bông trái công bình và bình an cho những kẻ đã chịu luyện tập như vậy.
4) Biểu tượng của lời nói gây tổn thương hoặc chống đối thuộc linh
Vì những vật nhỏ nhọn có thể gây tổn thương một cách không tương xứng, một vết chích ong có thể tượng trưng cho cách lời nói, phỉ báng, hoặc các cuộc tấn công thuộc linh gây hại. Kinh Thánh cảnh báo về sức phá hoại của lưỡi và nhấn mạnh cách lời nói có thể gây tổn thương lâu dài. Nếu vết chích gắn liền với bối cảnh giữa các cá nhân trong giấc mơ, một đọc hiểu Kinh Thánh có thể đặt câu hỏi liệu lời nói có hại, dối trá, hoặc ý định ác độc có hiện diện trong đời thức hay không và cần được đối diện hoặc chữa lành.
Cái lưỡi cũng như lửa; ấy là nơi đô hội của tội ác ở giữa các quan thể chúng ta, làm ô uế cả mình, đốt cháy cả đời người, chính mình nó đã bị lửa địa ngục đốt cháy.
Sống chết ở nơi quyền của lưỡi; Kẻ ái mộ nó sẽ ăn bông trái của nó.
5) Sự thù địch, thử thách thuộc linh, hoặc áp lực bên ngoài
Trong một vài đoạn, Đức Chúa Trời cho phép hoặc sai các dụng cụ để đuổi đi hoặc thử thách người ta (Cựu Ước đôi khi dùng hình ảnh bầy ong vò vẽ hoặc kẻ thù vây đánh). Một vết chích vì vậy có thể phản ánh một khoảng thời gian chịu áp lực bên ngoài, chống đối, hoặc thử thách phục vụ một mục đích quan phòng lớn hơn. Diễn giải này cần được tiếp cận thận trọng; đó là suy đoán thần học hơn là một chẩn đoán trực tiếp, và Kinh Thánh kêu gọi Hội Thánh tin cậy vào ý định toàn năng của Đức Chúa Trời ngay cả khi hoàn cảnh đau đớn.
Ta sẽ sai ong lỗ đi trước đánh đuổi dân Hê-vít, dân Ca-na-an, dân Hê-tít khỏi trước mặt ngươi.
Suy ngẫm mục vụ và phân định
Khi một người tin tỉnh dậy sau một giấc mơ như vậy, Kinh Thánh và sự khôn ngoan mục vụ gợi ý vài phản ứng có chừng mực hơn là hoảng loạn hoặc khẳng định. Thứ nhất, cầu nguyện: đem giấc mơ trước mặt Đức Chúa Trời với thái độ khiêm nhường và xin ánh sáng cùng bình an. Thứ hai, xét đời sống mình dưới ánh sáng Kinh Thánh: có tội biết cần xưng nhận, quan hệ cần hàn gắn, hoặc quyết định cần ăn năn hay không? Thứ ba, tìm lời khuyên từ những tín hữu chín chắn và mục sư, người có thể giúp bạn thử những ấn tượng ấy theo giáo huấn của Kinh Thánh. Thứ tư, gia tăng tiếp nhận Lời Chúa và các phương tiện ân điển để mọi ấn tượng do giấc mơ để lại được Kinh Thánh xét đoán và hình thành. Cuối cùng, nhớ rằng không phải mọi hình ảnh sống động đều là thông điệp thần thánh; một số giấc mơ có nguồn gốc tâm lý hoặc thể lý. Nếu lo âu về giấc mơ kéo dài, chăm sóc mục vụ và, khi phù hợp, tư vấn y tế là các bổ túc thích hợp cho sự phân định thuộc linh.
Chớ lo phiền chi hết, nhưng trong mọi sự hãy dùng lời cầu nguyện, nài xin, và sự tạ ơn và trình các sự cầu xin của mình cho Ðức Chúa Trời.
Kết luận
Một giấc mơ bị ong chích nêu lên những hình ảnh thần học phong phú: vị ngọt của những ân tứ của Đức Chúa Trời và khả năng gây thương tích của chúng, thực tại hậu quả của tội lỗi, khả năng kỷ luật sửa dạy, và nỗi đau lời nói hay kẻ thù có thể gây ra. Không một trong các lựa chọn diễn giải này nên bị coi như một lời phán truyền. Thay vào đó, người Cơ Đốc được kêu gọi cân nhắc các giấc mơ với thái độ khiêm nhường, dựa trên Kinh Thánh, cầu nguyện, và lời khuyên của Hội Thánh. Bằng cách neo việc diễn giải trong biểu tượng Kinh Thánh và các hạng mục thần học, tín hữu có thể đáp ứng những giấc mơ làm bối rối bằng sự trung tín thay vì sợ hãi, tìm ăn năn nơi cần, an ủi nơi bị thương, và hướng dẫn nơi còn lúng túng.